Hoe Angela Merkel de SPD wil overtuigen om met haar te regeren

Niemand in Duitsland heeft zin in een nieuwe grote coalitie tussen CDU/CSU en de SPD. Toch gaat Angela Merkel voor deze optie. Voordat de onderhandelingen zijn begonnen, tekenen de eerste compromissen zich al af.

Duitsland lijkt weer af te stevenen op een Grote Coalitie. De Duitse bondspresident Frank-Walter Steinmeier ontving de politiek leiders Angela Merkel (CDU), Horst Seehofer (CSU) en Martin Schulz (SPD) in zijn werkpaleis Bellevue in Berlijn. Daar heeft hij de ‘chefs’ met succes weten te overreden om weer met elkaar te praten.

Na het keiharde ‘nee’ van Martin Schulz moest hij onder druk van zijn eigen partij toch zachtjes ‘ja’ zeggen tegen onderhandelingen.

Waar de Duitse politiek meestal buitengewoon stabiel en zelfs een beetje saai is, leven binnen zo’n beetje alle partijen op dit moment intern hevige discussies. Daarom een rondje langs de velden.

Rondje langs de velden

CDU

Houdbaarheidsdatum Merkel

Lang klonk de kritiek; wat wil de CDU eigenlijk? Er waren weinig ideeën en voorstellen te horen vanuit de christendemocraten. Wat blijkt, de CDU’ers willen vooral doorregeren, maar dat is na het klappen van de Jamaica-onderhandelingen bijzonder lastig geworden. Wat kleeft aan Angela Merkel is het mislukken van die formatie. Niet voor het eerst wordt openlijk getwijfeld aan haar houdbaarheidsdatum. Nu ligt haar stijl van leidinggeven onder vuur. En dat is erg pijnlijk voor de ‘machtigste vrouw ter wereld’.

CSU

CSU wordt rechtser

Bij de Beierse zusterpartij lijkt de machtsstrijd nu beslist. Partijleider Horst Seehofer stelt zijn premierschap ter beschikking aan ‘kroonprins’ en rivaal Markus Söder. Seehofer aast nu op een ministerspost in Berlijn, en zou hiervoor al in januari 2018 de weg vrij willen maken voor Söder. Daarmee kan de CSU zich in de eigen deelstaat volledig richten op de deelstaatverkiezingen komend jaar, waarbij het de hete adem in de nek voelt van de AfD. Dat betekent dat Merkel vanuit Zuid-Duitsland een mogelijk nog rechtsere koers kan verwachten.

SPD

Is Schulz nog geloofwaardig?

Aan de stoelpoten van partijleider Martin Schulz wordt flink gezaagd. Hij wilde ab-so-luut niet praten over een nieuw kabinet met Merkel. En nu zit hij na flinke druk van binnen zijn partij toch aan tafel. Hoe geloofwaardig ben je dan nog? Tegelijkertijd biedt het de sociaaldemocraten ook een sterkere onderhandelingspositie en het verlanglijstje is ruimschoots voor Nikolaus bekend. Daarop staat onder meer:

  • Afschaffen van de private ziektekostenverzekering
  • Verhogen belasting topinkomens
  • Extra miljarden voor de pensioenen

AfD

AfD kiest rechts-nationale koers

De Alternative für Deutschland (AfD) is volgens veel commentatoren afgelopen weekend nog rechtser geworden. Van de oorspronkelijke van Bernd Lucke is weinig meer over, ook de invloeden van voormalig leider Frauke Petry zijn nauwelijks terug te vinden. Op het partijcongres in Hannover werden met Jörg Meuthen en Alexander Gauland vertegenwoordigers van de uiterst rechtse vleugel als voormannen gekozen. Dat is goed nieuws voor Björn Höcke die eerder nog wegens racistische uitspraken uit de partij dreigde te worden gezet, die procedure lijkt nu van de baan. Tegelijkertijd blijft de jonge partij intern enorm verdeelt, schrijft Der Spiegel.

Niemand heeft zin in ‘GroKo’

Duitsland stevent dus af op een voortzetting van de oude ‘Grote Coalitie’ de GroKo van CDU/CSU en SPD. En niemand lijkt er zin in te hebben. De Duitse industrie heeft al laten weten niets te zien in nieuwe SPD-ideeën, en ook de CDU zelf staat niet echt te trappelen.

Toch lijkt de GroKo de meest haalbare optie, want Merkel lijkt volkomen allergisch voor een minderheidsregering of het uitschrijven van nieuwe verkiezingen.

Eerste compromissen tekenen zich af

En hoewel de officiële formatiegesprekken tussen de CDU/CSU en de SPD nog niet zijn begonnen, wordt het al wel langzaam duidelijk waar het naartoe gaat, schrijft de FAZ. De partijen zelf stralen nog weinig liefde naar elkaar uit, ‘Europa’ kan het toverwoord worden dat de ergste plooien kan glad strijken.

SPD’ers uit de partijtop hebben al laten weten dat alles draait om de toekomst van de EU, en ook volgens de CDU is de EU het centrale thema. Beide partijen zien het ‘redden van Europa’ als belangrijke opdracht.

Moeilijker wordt het voor Merkel om de SPD rond hun sociale kernthema’s tegemoet te komen. De SPD wil af van de private zorgverzekeringen om zo een tweedeling in de gezondheidszorg te voorkomen. De CDU zijn tegen afschaffing, de SPD spreekt intussen al over het aanpakken van van de wachttijden. Daar gloort een compromis.

De SPD wil Duitsland ‘wakkerschudden’ rond thema’s gezondheidszorg, ouderenzorg en onderwijs. Merkel zou daar een toekomstproject van kunnen maken.

Bij een nieuw verbond tussen de CDU en de SPD kunnen de sociaaldemocraten nu veel meer geld eisen. Het Duitse bedrijfsleven is daar nu al hevig ontstemd over, maar hun woede richt zich daarbij niet zozeer op Merkel. Hun boeman is FDP-leider Christian Lindner die met het opstappen uit de Jamaica-coalitie ‘Duitsland opscheepte met de sociaaldemocraten’.

Duitslandnieuws