Jesse Pinster: de bananen van Thüringen

Het Journalistenstipendium Duitsland-Nederland (JDN) wisselt jaarlijks Nederlandse en Duitse journalisten met elkaar uit. Voor Duitslandnieuws schrijven de deelnemers over wat ze meemaken. Deze week Jesse Pinster, redacteur voor BNR Nieuwsradio. In Duitsland is hij twee maanden te gast bij MDR Thüringen in Erfurt. In de lokale politiek draait het om bananen.

“Er zijn nog bananen en de werkloosheid is gedaald.” Met trots en een venijnige glimlach zegt Bodo Ramelow het. Maar waarom is de minister-president van de de Duitse deelstaat Thüringen trots op het feit dat er bananen zijn? Mij ontgaat het volledig. Dat geldt echter niet voor de mensen om mij heen, zij lachen.

Het is het einde van mijn eerste werkdag bij MDR Thüringen, de publieke omroep van de gelijknamige deelstaat. Hier ben ik de komende twee maanden te gast. In de aula van het MDR-gebouw gaat Ramelow, de eerste minister-president van de politieke partij Die Linke, in debat met de leider van de oppositie. Ramelow is vandaag 100 dagen aan de macht.

Geen bananen

Bananen. De gele vruchten blijken niet de reden te zijn dat er meer mensen werk hebben. Maar wel zijn ze een teken van succes. En dat heeft alles te maken met de tijd voor de val van De Muur. De tijd dat de midden in Duitsland gelegen deelstaat Thüringen onderdeel uitmaakte van de Duitse Democratische Republiek, de DDR.

Bananen waren er wel te krijgen in de DDR. Soms. Die kwamen dan uit bevriende communistische staten. Castro’s Cuba of de Volksrepubliek Mozambique. Veel waren het er niet en de kwaliteit was dramatisch slecht. De inwoners van de DDR zagen in de zeldzame, als banaan vermomde, gele krommingen een metafoor voor het economische falen van de communistische heilstaat. Met veel slechte grappen als gevolg: “Waarom is een banaan krom? Omdat hij 40 jaar een boog om de DDR moest maken.”

Niet bang voor Die Linke

Dat de banaan ook 25 jaar na de val van De Muur nog een politiek thema is komt door Die Linke. De partij is een curieuze mix van oud-DDR politici en linkse activisten uit het voormalige Westen. Een soort SP met een verziekt verleden. Maar Die Linke is ook wat de SPD niet meer is. Een sociaal democratische politieke partij voor de gewone man.

Toch gingen de politieke tegenstanders tijdens de afgelopen verkiezingen de strijd aan met een banaan in de hand. Als Die Linke aan de macht komt zal, net als in de DDR-tijd, de banaan verdwijnen uit de supermarkten! Het was een schikbeeld waar de kiezers niet bang voor bleken te zijn. En nu is Bodo Ramelow de minister-president.

Bodo Ramelow pakte zelf de telefoon.

De bananen liggen nog steeds in de supermarkt. Die herhaling van de geschiedenis blijft het land van de Thüringer Bratwurst (toch eigenlijk een soort banaan van varkensvlees) bespaard. Maar de DDR was meer dan ontbrekende bananen. En op onbewaakte momenten is dat zichtbaar, zelfs voor een kaaskop-journalist die slechts op bezoek is.

Ramelow is een energieke volksmenner en begenadigd spreker. Niets lijkt hem te ontgaan. Maar dat gaat verder dan het zou moeten gaan. Tot op de redactie van de publieke omroep, MDR Thüringen.

De boom in

Het begint allemaal met een artikel over de opvang van vluchtelingen. De laatste alinea van het artikel om precies te zijn. Daar staat iets over het derde ‘Flüchtlingsheim‘ (opvang voor vluchtelingen) dat er mogelijk komt in de deelstaat. En dat schiet minister-president Ramelow in het verkeerde keelgat. Het zou de derde ‘Erstaufnahmestelle‘ zijn. Dus niet opvang, maar EERSTE opvang.

Nu kan je zo’n fout als minister-president negeren. Je kan een communicatiemedewerker vragen contact op te nemen met de omroep. Maar dat is niet wat Der Bodo deed.

Hij pakte de telefoon en belde de redactie. Eerst kreeg hij een verbaasde freelancer aan de telefoon. Niet de auteur van het artikel. Dus zocht de minister-president het hogerop. Maar ook het tweede telefoontje had niet het gewenste effect. Gestaag klom Ramelow verder, hoger de boom in.

De tomeloze inzet van de volksvader loont uiteindelijk. De tekst wordt aangepast. De verbaasde MDR-redactie haalt de schouders op. “Wenn er recht hat, hat er recht.

Onder de oppervlakte

Aan de oppervlakte is in Erfurt, hoofdstad van de deelstaat, weinig te zien van het DDR-verleden. Misschien als je naar het noorden van de stad gaat en tussen de plattenbau, de oude Sovjet-flats, doorloopt. Maar dit soort flats vindt je ook in de Amsterdamse Bijlmer, of in het zuid-westen van Den Haag. En natuurlijk kan je naar de oude gevangenis van de geheime dienst, de Stasi, gaan. Waar een vrouw met een geschilde komkommer je aankijkt vanaf de cover van een magazine. ‘Meine erste Banane‘ is de begeleidende tekst.

Als het communistische verleden zijn kop opsteekt is het bijna stiekem, verborgen. Het is een grap over een banaan, of drie telefoontjes van de minister-president die op hoge toon een rectificatie eist. Twee maanden heb ik om het sluimerende verleden te vinden, op zoek naar een kleine hamer en sikkel tussen een berg bananen.

In de supermarkt sta ik met een tros in mijn handen. Ik ben blij dat ze er zijn. Ik hou van bananen.

Jesse Pinster werkt in Nederland voor BNR Nieuwsradio, in Duitsland tijdelijk bij MDR Thüringen in Erfurt.

Het Journalistenstipendium Duitsland-Nederland (JDN, Den Haag) nodigt samen met de Internationale Journalisten-Programme (IJP, Berlijn) Nederlandse journalisten uit om twee maanden bij een Duits medium te werken. De komende maanden schrijven ook andere deelnemers over hun ervaringen in Duitsland en Nederland.

Blogs van de journalistenuitwisseling op Duitslandnieuws

 

Lees de Duitslandnieuws nieuwsbrief »

Blijf op de hoogte van politiek en economisch nieuws uit Duitsland Schrijf je in
voor de Duitslandnieuws nieuwsbrief