Rechtsextreme NPD tankt dankzij vluchtelingencrisis weer zelfvertrouwen

Het zelfvertrouwen bij extreemrechts groeit in Duitsland, dat merkte Duitslandnieuws op de landelijke partijdag afgelopen weekend bij Heidelberg. Daarin speelt de vluchtelingencrisis een belangrijke rol. Onder aanvoering van de nieuwe mediagenieke partijleider Frank Franz denkt de NPD zetels te kunnen halen bij verschillende deelstaatverkiezingen. De nationaalsocialisten dromen zelfs over de Bondsdag.

Extreemrechts in de Duitse Bondsdag, hoe realistisch is het dat scenario? Afgelopen jaar groeide het aantal leden van de extreemrechtse NPD naar eigen zeggen met 10%. En dat is verwonderlijk voor een partij die de laatste jaren enkel de krant haalde over elkaar in de haren vliegende bestuurders, daling in de peilingen en knullige filmpjes van partijleden waar veel Duitsers hard om moesten lachen.

Maar sinds de mediagenieke Frank Franz vorig jaar de nieuwe voorman van de partij is geworden, doemt er een ander beeld op. Hij scoort op sociale media als Instagram en Facebook met selfies waarin hij onberispelijk gekleed poseert. Dat zelfverzekerde beeld wil hij zaterdag op de NPD-partijdag in een dorp in Baden-Württemberg uitstralen. In de door duizenden tegendemonstranten belegerde Stadthalle in Weinheim draagt hij een donkerblauw pak en een donkergroene stropdas.

Bij het vertellen over de jongste ledenaanwas kan Franz zaterdagmorgen op zijn verder zo uitdrukkingsloze gezicht een glimlach nauwelijks verbergen. Als hij het aan het klein dozijn journalisten dat is komen opdagen vertelt, glijdt er een ontspanning over zijn gezicht. De vluchtelingencrisis geeft de partij waarvan een kwart van de functionarissen een strafblad heeft nieuw elan.

‘Boot is vol’

De boot is vol, zegt Franz, op ernstige toon. Migranten overspoelen zijn land dankzij een oorlog die is opgehitst door de Amerikanen. Duitsers zien hen volgens hem ten onrechte als vrienden. “Ze berokkenen ons enkel schade. Weet je hoeveel we moeten betalen voor die buitenlanders?”

NPD-partijvoorzitter Frank Franz (midden) tijdens de persconferentie in Weinheim. Foto: Duitslandnieuws

NPD-partijvoorzitter Frank Franz (midden) tijdens de persconferentie in Weinheim. Foto: Duitslandnieuws

Onder druk zetten

De vraag of daarmee de Bondsdag in zicht komt, overvalt Franz een beetje. Weer even een korte glimlach. “Dat zou natuurlijk geweldig zijn.” De Duitse regering probeert de nationaalsocialisten al jaren te verbieden. Tot nog toe zonder succes. Heel veel zou de partij in het parlement in Berlijn ook niet kunnen bereiken, geeft de partijleider toe. “Maar we kunnen dan onze stem wel beter laten horen. De oude partijen beter onder druk zetten, opkomen voor ons vaderland.”

Franz komt steeds beter in zijn verhaal, zijn oneliners klinken minder staccato. De aanslagen in Parijs zijn volgens hem deels de schuld van Angela Merkel. Want zij ondersteunt de VS, zo redeneert hij. En dus moet Duitsland rap uit de NAVO, EU en de euro zodat Duitsland niet meer naar de pijpen van de Amerikanen hoeven te dansen. “Onze soldaten kunnen dan onze eigen grenzen bewaken en schieten met scherp wanneer nodig.”

Een forse politiemacht heeft de partijdag hermetisch afgesloten. Foto: Duitslandnieuws/Roy van Veen

Een forse politiemacht heeft de partijdag hermetisch afgesloten. Foto: Duitslandnieuws/Roy van Veen

 

Aan het asielrecht zelf willen de nationaalsocialisten niet komen, bezweert Franz, geflankeerd door zijn woordvoerder Klaus Beier, bestuurslid Ronny Zasowk en huisadvocaat Peter Richter. Maar de voorwaarden waar een asielzoeker vervolgens moet voldoen om het land te mogen betreden zijn zo hoog gegrepen dat ze bijna voor geen van de miljoen migranten gelden die Duitsland dit jaar verwacht. Precies zo wil de NPD het. “Er bestaat niet zoiets op een grondrecht op een beter leven bij ons. We zijn tenslotte niet het sociale loket van de wereld.”

Nazi’s raus

Nazi’s raus!” Dat scanderen de duizenden tegendemonstranten. Hun leuzen klinken snoeihard in de oren van de potige politieagenten die de toegang tot de lokale Stadthalle hermetisch hebben afgesloten. Enkele honderden antifascistische demonstranten beseffen dat de NPD’ers hun scheldkanonnade niet horen en proberen met geweld door de politiemacht heen te breken.

Een agent observeert de harde kern van linkse demonstranten. Foto: Duitslandnieuws/Roy van Veen

Een agent observeert de harde kern van linkse demonstranten. Foto: Duitslandnieuws/Roy van Veen

 

Gewapend met wapenstokken, traangas, pantserwagens en waterkanonnen slaan ze de aanval neer. Zo’n 125 demonstranten worden opgepakt, alles onder toeziend oog van meer dan duizend vreedzame demonstranten die enkel een bord omhooghouden of zijn afgekomen op het muziekfestival ‘Weinheim bleibt bunt‘.

Zwaaien met de rijksvlag

De NPD’ers binnen krijgen van dat alles niets mee. Alleen vice-partijleider en neonazi Christian Schmidtke komt een paar maal poolshoogte nemen zonder de boel op te hitsen. In het recente verleden is hij meermaals veroordeeld voor zware mishandeling, nu houden hij en zijn breedgeschouderde kameraden van de ordedienst zich rustig. Ze dragen zwarte jassen en hebben een witte band om de arm. Binnen in de Stadthalle zitten meer dan 200 gedelegeerden uit het hele land klaar, onder wie een dozijn vrouwen. Bij veel mannen is een ruitjesoverhemd populair.

NPD'ers zwaaien met vlaggen bij het begin van de partijdag. Foto: Duitslandnieuws

NPD’ers zwaaien met vlaggen bij het begin van de partijdag. Foto: Duitslandnieuws

 

Bombastische orkestmuziek zwelt aan. In rijen lopen vaandeldragers naar voren. De NPD-vlag, de Duitse en de zwart-wit-rode vlag van het keizerrijk deinen mee op de maat van de muziek. De zaal staat als één man op. Partijleider Franz krijgt een daverend applaus en bloemen voor zijn verjaardag. “We gaan niet voor je zingen”, zegt Beier. In plaats daarvan krijgt hij een ferme handdruk, waarna een lange stilte valt.

De partij beslist tijdens het tweedaagse congres over scherpere reglementen tegen migratie. De diverse sprekers op het podium slaan een plechtige toon aan. Volgens een spreker vormen de NPD’ers in de zaal de laatste Duitsers die het land nog kunnen redden. Hij praat snel en zwaait met zijn vuist in de lucht. “De vijand staat voor de deur.”

Concurrentie van de AfD

Na jaren van interne strijd, durft de ambitieuze Franz die sinds een jaar partijleider is weer te mijmeren over succes. In met name Oost-Duitse deelstaten denken de nationaalsocialisten kans te maken op zetels. Al ontpopt de nieuw opgekomen rechts-conservatieve partij AfD zich als een geducht concurrent die al fors hoger scoren in de peilingen.

Op de NPD-partijdag kwamen meer dan duizend tegendemonstranten af. Foto: Duitslandnieuws/Roy van Veen

Op de NPD-partijdag kwamen meer dan duizend tegendemonstranten af. Foto: Duitslandnieuws/Roy van Veen

 

Dat zijn nog te veel gefrustreerde ex-CDU’ers, schampert Franz. Hij kan weinig met typeringen uit de Duitse media dat de AfD een ‘NPD-light’ zou zijn. “Wij zijn de enige authentieke nationalistische partij van Duitsland. Er zal best een aantal goede patriotten binnen die partij rondlopen, maar zij passen eigenlijk beter bij ons.” In samenwerking ziet hij maar weinig. “Zolang ze niet uit de NAVO willen, hoeven ze niet te komen praten. Dat is een breekpunt voor ons.”

Op de gang is de verkoopstand onbemand. “De verkoper is even de grote zaal ingelopen”, vertelt de barman die goede zaken heeft gedaan met zijn worsten en koffie. Op de tafels zijn naast folders allerhande nationaalsocialistische artikelen te koop. Naast bierpullen, duimstokken, sleutelhangers, vlaggen en bieropeners kunnen partijleden ook NPD-lucifers kopen.

Brandende azc’s

De partij liep afgelopen voorjaar en zomer voorop in de protesten tegen asielzoekerscentra. NPD’er Steffen Thiel de wekelijkse protestmarsen in Tröglitz aanvoerde naar de burgemeesterswoning die ertoe leidde dat burgemeester Markus Nierth opstapte om zijn gezin te beschermen. In april ging hier een azc in vlammen op.

Merchandise: NPD-lucifers, bierpullen, vlaggen, folders en duimstokken. Foto: Duitslandnieuws

Merchandise: NPD-lucifers, sleutelhangers, bierpullen, vlaggen, folders en duimstokken. Foto: Duitslandnieuws

 

Maar daar is de NPD niet verantwoordelijk voor, stelt Frank Franz. “We zijn tegen geweld.” Ook het rijp maken van de geesten voor brandstichting is een valse beschuldiging, zegt hij. “We wijzen enkel op problemen. En regelmatig waren asielzoekers zelf de dader.”

Verbieden lukt niet

Sinds de moordserie op allochtone ondernemers door terreurcel NSU proberen deelstaten de NPD te verbieden. Dat lukt niet omdat verbanden nauwelijks te bewijzen zijn. “Het lijken verschillende werelden, maar als je naar de netwerken kijkt dan zijn de contacten met neonazi’s intensief”, zegt Hanco Jürgens van het Duitsland Instituut in Amsterdam. “Partijleden zijn enorm getraind in het netjes formuleren van hun extreme mening, om zo’n verbod te voorkomen. Wat ze binnenskamers bespreken weten we natuurlijk niet.”

Van de buitenkant ziet de partij er steeds minder radicaal uit. In de jaren negentig was dat wel anders, stelt Jürgens. “Toen waren ze erg zichtbaar met skinheadgroepen. Het agressieve uiterlijk bij extreemrechts is weg, NPD-leden zien er steeds gewoner uit.” Die transformatie is al bezig sinds 2000, zegt hij. “Ik schat in dat ze hierin geleerd hebben van andere extremistische bewegingen. Ze organiseren festiviteiten in dorpen. Investeren daar in de samenleving en winnen zo sympathie.”

Geert Wilders is overdreven

Hoewel enkele standpunten van de NPD overeenkomen met het gedachtegoed van Geert Wilders, blijkt uit de antwoorden van Frank Franz dat er toch verschillen zijn. “Wilders gedraagt zich overdreven”, vindt hij. “Wij zijn geen islambashers, we zijn pro-Duitsland.”

De politie moest traangas, wapenstokken en het waterkanon inzetten. Foto: Duitslandnieuws/Roy van Veen

De politie moest traangas, wapenstokken en het waterkanon inzetten. Foto: Duitslandnieuws/Roy van Veen

 

Natuurlijk moet je salafisten die het land bedreigen hard aanpakken, zegt hij. “Maar in het beledigen van van moslims in het algemeen zie ik weinig heil.”

Hanco Jürgens denkt niet dat de NPD veel meer succes gaat halen dan enkele zetels in deelstaten. “Meer partijen scoren nu met hun anti-asielstandpunt. Voor de meeste kiezers is de NPD dan een brug te ver.” De partij is volgens hem niet terug van weggeweest. “Ze waren er altijd al, maar Duitse media negeren hen graag. Net als brandstichtingen op azc’s, ook dat was helaas niet nieuw.”