Van kerk tot koffie: 6 bizarre Duitse belastingen

Duitsland kent verschillende heffingen en toeslagen die Nederlanders de wenkbrauwen doen fronzen. Stel dat je een extra solidariteitsheffing via je loonbelasting betaalt voor Drenthe of Zeeland omdat dat kansarme provincies zijn. Vier voorbeelden.

Duitslandnieuws zet vijf belastingen op een rij die voor Nederlanders bizar in de oren klinken. Wat maakt ze zo raar? Hoe werkt het? En niet heel onbelangrijk, zijn ze te ontwijken? In willekeurige volgorde:

Kaffeesteuer

Het branden van koffiebonen maakt ze belastbaar en de heffing is 2,19 per kilo. Het levert de Duitse staatskas jaarlijks ongeveer een miljard euro op.

Waarom wordt de belasting geheven?

Koffie wordt al eeuwen van verre landen naar Europa vervoerd en een Duitse keizer besloot in 1781 om een tol te gaan heffen op de invoer ervan. Inmiddels is de tol verworden tot een consumentenbelasting.

Hoe werkt het?

Koffiebranders moeten voor en na het branden het het gewicht opgeven en de heffing komt uiteindelijk op het gewicht na branden. Op een kilo pure koffiebonen wordt 2,19 euro gerekend en voor oploskoffie ligt de kiloheffing op 4,87 euro per kilo. De brander berekent de kosten door in de prijs en de koffieverkoper op zijn beurt naar de consument.

Waarom vinden Nederlanders het bizar?

In Nederland zit er naast btw geen belasting op eten en drinken. Behalve op alcoholhoudende dranken.

Is het te ontwijken?

De enige oplossing is om te sjoemelen met het gewicht van de bonen voor en na het branden.

Kirchensteuer

De kerkbelasting wordt ingehouden door de fiscus op loonbelasting, maar komt uiteindelijk bij de protestantse en katholieke kerk terecht. Het gaat bij elkaar om zo’n 10 miljard euro per jaar.

Waarom wordt de belasting geheven?

Na 1900 werd in de meeste landen kerkbelasting – toen nog vaak ‘de tienden’ – afgeschaft. Alleen in Duitsland hielden de deelstaten de wet erin en tijdens de Weimarrepubliek werd die verankerd in het landelijk wetboek. Er is in het verleden al vaak geprobeerd om de belasting af te schaffen, maar zulk soort individuele pogingen strandden altijd zonder succes bij het Europese Hof voor de rechten van de mens. Binnen de politiek is er evenmin discussie over het bestaansrecht van de belasting, want, de kerk runt bijvoorbeeld ziekenhuizen en ambulances en is de tweede grootste werkgever in Duitsland.

Hoe werkt het?

In Duitse geboorteaktes staat of de persoon in kwestie protestant of katholiek is. Deelstaten heffen tussen de 8 en 9% van de inkomstenbelasting en die sluizen het minus een provisie door naar de kerken.

Waarom vinden Nederlanders het bizar?

Het gaat in tegen het Nederlandse beginsel van de scheiding van kerk en staat. In Nederland gaat er ook nog wel belastinggeld naar geloofsinstellingen in vorm van subsidies of budget voor christelijke scholen, maar er bestaat geen verplichte betaling die direct aan religieuze instanties ten goede komt.

Is het te ontwijken?

Duitsers die niet gedoopt zijn, hoeven de belasting niet te betalen. Ook andere gelovigen als moslims of jehova’s worden door de fiscus buiten beschouwing gelaten. Nederlanders die in Duitsland gaan wonen, kunnen bij hun inschrijving aangeven dat ze niet gelovig zijn zodat ze geen Kirchensteuer hoeven te betalen. Volgens lezer Peter Bal is uit de kerk treden genoeg.

Solizuschlag

Solizuschlag, kort Soli,  is een ‘solidariteitstoeslag’ die in 1991 werd ingevoerd om de kosten te dekken van de Duitse eenwording, de Eerste Golfoorlog, de wederopbouw van het oosten en om eenvoudigweg de staatskas te spekken.

Waarom wordt de belasting geheven?

De Duitse eenwording was duur en de Oost-Duitse deelstaten kosten ook nog altijd meer geld dan ze opbrengen. Om dat te ondervangen werd de ‘Soli’ geïntroduceerd met de bedoeling tijdelijk te zijn, maar inmiddels is de opbrengst van 15 miljard euro al niet meer te missen op in de Duitse begroting. In 2019 loopt de huidige Soli-regeling af en moet er gestemd worden over een nieuwe bestemming van het geld.

Hoe werkt het?

De Soli is een toeslag van 5,5% op de loon- en vennootschapsbelasting die direct door de landelijke regering wordt geheven. Iedereen, dus ook de Oost-Duitsers betalen de belasting.

Waarom is het voor Nederlanders bizar?

Nederland is niet relatief recent nog opgedeeld geweest in twee delen, maar de vergelijking is te maken. Stel je voor dat je een toeslag betaalt voor krimpprovincies als Zeeland en Drenthe.

Is het te ontwijken?

Er zijn bij de redactie geen methodes bekend om deze belasting te ontwijken.

Bauabzugabsteuer

De Bauabzugsteuer is een voorbelasting op bouwprojecten van 15%. Een opdrachtgever moet bij een project met een begroting van 1.500.000 een voorheffing van 225.000 euro betalen.

Waarom wordt de belasting geheven?

De Duitse belastingdienst gaat ervan uit dat elk bedrijf dat in Duitsland werkt er ook belasting betaalt. Buitenlandse bedrijven hebben meestal geen postadres in Duitsland en dus was dat voor de fiscus moeilijk innen. Voor bouwprojecten moet op voorhand een vergunning worden gevraagd en de voorheffing is nu ook onderdeel van de procedure.

Hoe werkt het?

Opdrachtgevers dienen hun plannen in bij de Duitse belastingdienst. Die berekent vervolgens de te innen hoeveelheid die voor aanvang moet worden betaald. Achteraf zal – afhankelijk van de werkelijke kosten – bekeken worden of de opdrachtgever geld terugkrijgt of bij moet betalen.

Waarom vinden Nederlanders het bizar?

In Nederland zul je nooit direct vooraf belasting moeten betalen aan de fiscus, maar altijd achteraf. Indirect gebeurt het bijvoorbeeld wel bij de loonbelasting.

Is het te ontwijken?

De Bauabzugsteuer geldt alleen voor bouwprojecten met een begroting van boven de 1500 euro en die langer dan 183 dagen duren. Een tweede manier is als een opdrachtgever de belastingdienst overtuigt dat de heffing sowieso betaalt wordt, ook al wordt die achteraf pas betaald.

Aanvullingen

Er zijn natuurlijk nog veel meer bizarre Duitse belastingen. Ken je ze of heb je tips om ze te ontwijken? Dan vullen we dit lijstje aan. Stuur een mail naar redactie@duitslandnieuws.nl.


Pieter Heijboer