CDU-partijcongres in Karlsruhe: Er op of eronder voor Angela Merkel

De politieke toekomst van Angela Merkel wordt maandag en dinsdag bepaald op het CDU-partijcongres in Karlsruhe. Ze moet haar partij er van overtuigen dat ze de vluchtelingencrisis kan bedwingen. De partijtop volgt haar koers blindelings door geen maximum te stellen aan het aantal asielzoekers. De vraag is of ze de partijbasis mee kunnen krijgen, al durven de rebellen een echte strijd niet aan.

Een paar weken geleden werd Angela Merkel minutenlang openbaar vernederd toen ze te gast was op de partijdag van zusterpartij CSU. Politiek analisten zeggen dat ze niet zal vergeten hoe ze door de Beierse minister-president Horst Seehofer werd behandeld als een opstandig schoolmeisje over hoe slecht hij haar oplossing voor de vluchtelingencrisis vond.

Vernedering

Commentatoren repten van een opstand in de landelijke fractie van CDU en CSU tegen Merkel. Rond de Bondsdag circuleren sindsdien geruchten dat Merkel nog voor het einde van dit jaar op zou stappen. Gedwongen of uit vrije wil.

Openbare vernedering door Horst Seehofer.

Halverwege december zijn de gemoederen slechts een klein beetje bedaard. Juist de vernedering van Seehofer droeg er aan bij dat de steun in de fractie voor de bondskanselier weer een beetje terugkeerde. Veel lastiger zal het zijn om ook de partijbasis koest te krijgen. Daarom gaat het het maandag en dinsdag niet zozeer om de steun vanuit de Bondsdag-fractie, maar om stemmen van de gedelegeerden uit de steden en gemeenten.

‘Onttroon Merkel’

Nog altijd stromen duizenden vluchtelingen Duitsland binnen. Dat treft vooral de politiek op lokaal niveau. Daar steken de vrijwilligers hun armen uit de mouwen, maar ook de critici van Merkels asielpolitiek roeren zich. Op een regionale bijeenkomst in Saksen werd zelfs met een bord gezwaaid dat Merkel ‘onttroond’ moest worden. Ook de rechts-populistische partij AfD heeft sinds september de wind in de rug en haalt met gemak in de peilingen dubbele cijfers.

Merkel kan in Karlsruhe niet worden weggestemd door haar partij, en toch zal de stemming over de asielpolitiek wel zo aanvoelen. Het gaat op dit partijcongres niet zozeer om de vluchtelingen, maar om hoeveel vertrouwen Angela Merkel nog geniet in haar partij. Haar politieke koers, maar ook heel persoonlijk. Is zij nog wel de partijleider, de bondskanselier voor wie geen alternatief te vinden is?

Tegen een maximum

Daarom is het zo opvallend dat Merkel haar tegenstanders zo weinig tegemoetkomt. Het verboden woord op het partijcongres is ‘grens’, of bovengrens, ook al eist de conservatieve vleugel van de partij dit al weken en stemde de meerderheid van de CSU voor een dergelijke maatregel. Frau Merkel is mordicus tegen een maximum. En die koers wordt gevolgd door de partijtop.

Wie de papieren waar de partij over zal stemmen goed leest, treft wel degelijk een formulering waaruit blijkt dat de ‘Willkommenskultur‘ van Duitsland ook volgens de CDU niet oneindig is. ‘Duitsland heeft sterke schouders en is bereid een deel van de verantwoordelijkheid op zich te nemen. Maar geen land, ook Duitsland niet, kan deze hoop alleen vervullen.’

Merkel kan verliezen

De partijtop twijfelt er klaarblijkelijk aan of er een meerderheid is voor de asielpolitiek van Merkel. Zondagavond vlak voor het officiële begin van het congres werd het definitieve standpunt ingenomen en rondgestuurd onder de leden. Deze stapel papier is nauwelijks anders dan de papieren die er al lagen. Maar in de paar uur die partijleden hebben om zich door het omvangrijke document te worstelen zullen ze maar weinig tijd hebben om met echte tegenspraak te komen, zo lijkt de partijleiding te hopen.

Tegenstanders

Tegenstand voor Merkel komt van de jongerenorganisatie Junge Union, de senioren, de christendemocratische mkb’ers en de woordvoerders voor de binnenlandse politiek binnen de partij. De druk is zo hoog; wordt er tegen de koers van Merkel gestemd, dan wordt ze politiek zo beschadigd dat ze waarschijnlijk niet verder kan als partijleider en bondskanselier. En zelfs bij een krappe meerderheid zou dat een grote domper zijn voor de bondskanselier. Haar politieke speelruimte wordt heel klein.

Krijgt Merkel Europa mee?

Een andere belangrijke vraag is of de afgevaardigden Merkel toevertrouwen dat ze de rest van Europa van ‘eerlijkere verdeling van vluchtelingen’ kan overtuigen. De afgelopen weken is de toestroom weliswaar verminderd, maar of dat door het slechte weer komt of omdat Turkije daadwerkelijk strenger de grenzen bewaakt, is nog niet duidelijk. Wanneer de meeste CDU’ers denken dat dit laatste het geval is, dan kan Merkel de komende weken veel vertrouwen terugwinnen.

Het worden spannende uren voor Merkel vandaag in Karlsruhe. Kan ze de conservatieve vleugel van haar partij tevreden stellen met bliksemafleidende maatregelen als het boerkaverbod of de integratieplicht? Dan krijgt ze weer een beetje lucht. Op zondagavond toonde ze zich alvast van haar ontspannen kant. Want het lijkt er op dat de rebellen een echte strijd om de macht tegen Merkel nu niet aandurven.

Weinig tijd

Veel tijd krijgt ze niet om de vluchtelingencrisis in te dammen. In het voorjaar kan de stroom asielzoekers weer aanwakkeren. De druk van Horst Seehofer neemt dan toe en de kiezers van de deelstaten Baden-Württemberg, Rijnland-Palts en Saksen-Anhalt kunnen in de deelstaatsverkiezingen komend jaar Merkel ongenadig hard wegstemmen.

Duitslandnieuws is er vandaag bij in Karlsruhe en bericht live van het partijcongres.