Vluchteling met bevriezingsverschijnselen opgenomen in Berlijn

Er is al maanden voor gewaarschuwd, maar maandagmorgen is de eerste vluchteling in Berlijn met bevriezingsverschijnselen bij de asielarts binnengebracht. Duitslandnieuws ervoer dit van vrijwilligers die bij het aanmeldcentrum Lageso werken, ze willen dat de noodtoestand wordt uitgeroepen. Honderden vluchtelingen staan hier dagelijks uren in de vrieskou, vanmorgen -11 graden Celsius. Maar volgens de stad Berlijn is er niets aan de hand.

Duitsland kende net als Nederland een ongekend warme herfst en menigeen kon kerst vieren in t-shirt. Maar lagedrukgebied Helmut trekt een snijdende oostenwind aan over het land die de temperatuur tot -11 graden Celsius doet dalen, met een gevoelstemperatuur van rond de -20 graden Celsius.

Niet alleen de daklozen van de stad, ook de asielzoekers die dagelijks in de rij staan voor aanmeldcentrum Lageso lopen gevaar. Bij de noodkliniek van Charitas op het terrein is maandagmorgen de eerste vluchteling met bevriezingsverschijnselen aan de handen binnengebracht.

‘Roep de noodtoestand uit’

“Ik had allang de noodtoestand uitgeroepen”, zegt vrijwilliger Michael Ruscheinsky van Moabit Hilft, een organisatie opgericht door buurtbewoners. Hij zei dat ook al toen de temperaturen in augustus opliepen tot 40 graden Celsius, en opnieuw toen in de herfst door aanhoudende regen vluchtelingen in de blubber stonden.

Door het wachten, de onduidelijkheid en de barre omstandigheden is het al meermaals tot vechtpartijen gekomen tussen vluchtelingen en bewakers. Eind december is de chef van het aanmeldcentrum opgestapt vanwege de aanhoudende chaos. Vluchtelingen die al maanden wachten krijgen nu een polsbandje, waarmee ze voorrang krijgen. Ook het aantal ambtenaren wordt uitgebreid met voormalige medewerkers van de Duitse post.

Vrijwilliger Michael Ruscheinsky van Moabit Hilft. Foto: Pieter Heijboer

Vrijwilliger Michael Ruscheinsky van Moabit Hilft. Foto: Pieter Heijboer

Het is even voor 8.00 uur ’s ochtends, Lageso kan ieder moment opengaan. Ondanks zijn oranje muts, sjaal en jas bibbert Ruscheinsky van de kou. “En ik heb nog thuis in een warm bed geslapen.” Hij wijst op de lange rij vluchtelingen die mondjesmaat opschuiven in de richting van de verwarmde tent die als voorpoort geldt voor het aanmeldcentrum. “Kijk eens wat ze aanhebben, dat is niet genoeg voor deze kou.”

Uren in de rij

Al zondagmiddag stonden de eerste asielzoekers in de rij om maandagmorgen een plekje vooraan veilig te stellen. Een deel hoopt daar een wachtnummer te bemachtigen voor de eerste asielaanvraag, de meesten hebben al een afspraak gekregen en staan nu in de rij om zakgeld te krijgen voor komende maand. Anderen willen een nieuwe voucher voor een hostel, als er geen plek is in reguliere azc’s. Het is maar de vraag of mensen die vandaag een afspraak hebben voor het zakgeld ook daadwerkelijk aan de beurt komen.

Een man discussieert met een bewaker bij de ingang van de tent. Foto: Pieter Heijboer

Een man discussieert met een bewaker bij de ingang van de tent. Foto: Pieter Heijboer

Hoewel er voor de meesten een slaapplek is staan veel migranten ’s nachts al in de rij in de hoop een plaats vooraan te bemachtigen. “Ze moeten wel”, zegt de vrijwilliger. “Vaak zijn ze door hun zakgeld heen, hebben ze niets meer te eten. En ik ken gevallen waarbij een afspraak met de ambtenaren van Lageso al vijfmaal verzet is. Het is een ramp, en Berlijn doet niets.”

Wethouder van sociale zaken Mario Czaja (CDU) ziet dat anders, hij staat klaar om een interview af te geven met tv-zender ZDF en wil wel alvast zijn statement delen. Volgens hem is er weinig aan de hand. “De rijlengte valt erg mee. We hebben de afgelopen tijd al veel verbeterd. Gezinnen met kinderen en gehandicapten krijgen voorrang.”

Elke week in de rij voor zakgeld

Even verderop staat Fuad uit Syrië (niet zijn echte naam) met een paar vrienden buiten in de rij. Hij klappertandt, zijn jas is niet bestand tegen deze temperaturen. In het Frans doet hij zijn verhaal. “C’est merde! We moeten elke week hier terugkomen. Het is nu 08.00 uur, we staan hier al 4 uur buiten te wachten.” Net op dat moment komt de rij in beweging. Het lukt hem tot voor de ingang te komen. Aan de andere kant van de tent klinkt gejoel van de mensen die als eerste het kolossale aanmeldcentrum mogen betreden.

Het hoofdgebouw van Aanmeldcentrum Lageso in Berlijn, op de voorgrond de wachttent. Foto: Pieter Heijboer.

07.45 uur: aanmeldcentrum Lageso in Berlijn, op de voorgrond de wachttent waarvoor zich een rij vormt. Foto: Pieter Heijboer.

De Berlijnse senaat verwacht de komende dagen minder vluchtelingen. Zondagmorgen kwamen er volgens de officiële cijfers van Lageso 243 binnen. Dat zijn er significant minder dan het gemiddelde van 400 nieuwelingen van de dagen ervoor. In oktober schommelde dit cijfer nog rond de 1.000 mensen per dag. En toch zijn er aanhoudend problemen.

Berlijn lost chaos niet op

Waarom lukt het Berlijn maar niet om de chaos op orde te krijgen? Ruscheinsky heft vertwijfeld zijn armen op. “Ik ben hier elke dag en daar krijg ik dus ook geen antwoord op. Volgens mij is het pure onwil van de lokale politiek. Er is in principe genoeg geld, maar men wil het hier niet in orde maken, zoveel is wel duidelijk.”

Vluchtelingen krijgen thee van een vrijwilliger. Bij het officiële uitdeelpunt voor thee is het water af Foto: Pieter Heijboer.

Vluchtelingen krijgen thee van een vrijwilliger. Bij het officiële uitdeelpunt voor thee is het water afgesloten wegens de kou. Foto: Pieter Heijboer.

De bureaucratische chaos, de lange rijen, de kans op bevriezingen. Zo hoeft het niet te gaan, vindt de vrijwilliger. “Andere Duitse steden hebben het veel beter geregeld. Ik hoor veel positiefs over de software die ze in Osnabrück gebruiken, ook in een grote stad als Hamburg gaat het veel beter. En dan zou het Berlijn niet lukken?”

Soms hebben vluchtelingen zich in andere steden al geregistreerd, maar worden ze door een herverdeling naar Berlijn gebracht. “Komen ze in deze ellende terecht van wekelijks in de rij staan voor een beetje zakgeld, een ziektepas of voor ander onderdak. Dat doet iets met je, snappen de politici wel dat ze hier met mensen te maken hebben?”

Deze groep vluchtelingen mag binnen in het aanmeldcentrum. Foto: Pieter Heijboer.

Er klinkt gejoel. De eerste groep vluchtelingen mag naar binnen in Lageso. Foto: Pieter Heijboer.

Voor de winterse temperaturen is al lang gewaarschuwd, zegt hij. “Dat deden we al tijdens de hittegolf in augustus. En iedereen weet hoe Berlijnse winters zijn, daar kan je op anticiperen wanneer je dat wilt. Maar kennelijk wil men dat niet.” Onder meer René Cuperus wees daar ook al op bij Duitslandnieuws. “Duitsland durft niet toe te geven dat het de vluchtelingencrisis niet aankan.”

Achter op het terrein is de noodkliniek waar de migrant met bevriezingsverschijnselen is binnengebracht. Foto: Pieter Heijboer.

Vooraan het Lageso-terrein blijven mensen toestromen, op weg om in de rij te gaan staan. Foto: Pieter Heijboer.