Adviseur Duitse regering: ‘Angst voor incidenten tijdens carnaval Keulen overdreven’

Iedereen zit er op te wachten of er iets misgaat tijdens carnaval in de grote Rijnlandse steden na de dramatische jaarwisseling in Keulen. De politie is er met dubbel zo veel manschappen. Met de komst van zoveel vluchtelingen wordt het niet makkelijker, zeggen twee fervente carnavalsvierders. Toch verwacht migratieprofessor Wolfgang Kaschuba weinig problemen.

Uit vrees voor ‘Keulse toestanden’ krijgen vluchtelingen folders in het Arabisch met carnavalsetiquette uitgedeeld. Want wanneer in het Rijnland de ‘Jecken‘ (narren) de steden regeren gelden andere regels.

Professor Wolfgang Kaschuba is directeur van het instituut voor migratie en integratie aan de Humboldt-universiteit in Berlijn. De in de Duitse media regelmatig geciteerde professor is bestuurslid van de Duitse UNESCO-commissie waarin ook drie vertegenwoordigers van de landelijke overheid zitting nemen. Hij begrijpt de toegenomen angst voor ‘vreemden’ na de massa-aanrandingen in Keulen, zegt hij maandagmorgen. “En toch vind ik de vrees overdreven. Iedereen zit er op te wachten dat het misgaat, maar op een aantal incidenten na zal dat wel meevallen.”

Eerder bang voor terrorisme

Duitslandnieuws sprak twee Duitse vrouwen die regelmatig in Keulen carnaval vieren, ze willen alleen met hun voornaam genoemd worden. Katharina gaat zoals altijd wel, Lena heeft er na de afgelopen jaren geen zin meer in, zegt ze. “Er werden tijdens carnaval vaak dingen tegen me gezegd die ik niet OK vond. Ik ben ook in situaties geweest die voor mij als vrouw onaangenaam zijn. Als ik ga stappen maak ik dat ook mee, maar omdat er nu zoveel mensen feesten is het massaler.”

Toch hebben de massa-aanrandingen in Keulen wel invloed op het carnaval, zegt Katharina. “Er zal meer politie op de been zijn, maar ik denk dat het feest toch niet te controleren is. Overal in de stad is feest en daarom is het te groot om compleet veilig te maken.”

Aangerand worden is niet de eerste angst van Katharina. “Ik denk eerder dat een terroristische dreiging zoals in München met oud en nieuw realistischer is. Ik heb het gevoel dat er een verhoogd risico op een aanslag is, ook vanwege de Duitse politiek wat betreft de oorlog in Syrië.

Extra agenten helpen niet

Ook professor Kaschuba denkt dat de enorme uitbreiding van blauw op straat niet zal helpen. Daarvoor wil hij inzoomen op de verschillen tussen de jaarwisseling en carnaval. “Op het stationsplein waren jonge dronken mannen aanwezig, een monocultuur die vergelijkbaar is met de dynamiek tussen dronken hooligans. Dit soort excessen ontstaan bij gelegenheden waar de regels onduidelijk zijn, zoals een groot feest.”

Carnaval is een groot feest, maar hier liggen de regels al honderden jaren vast, zegt Kaschuba. “Hier komt jong en oud samen. Mannen, vrouwen. Van de elite tot de gewone man. Die burgergemeenschap zorgt er voor dat het niet al te zeer uit de hand loopt. Het is zo vol, extra agenten gaan incidenten niet voorkomen. Dat moet de massa zelf doen.”

Massa bepaalt de regels

Carnaval is georganiseerde chaos, zegt de professor. “Ja, de regels vervagen. Ook die op het gebied van zeden. Maar men weet van elkaar aardig in te schatten hoe ver je kunt gaan. En vaak bepalen de vrouwen die regels, gesteund door de massa. Je viert het feest niet alleen.”

Om buitenstaanders die ongeschreven regels te leren, heeft de stad Bonn een Duits-Arabische folder uitgegeven die onder meer wordt uitgedeeld in de asielzoekerscentra. “‘Bützchen‘, dat is een kusje op de wangen geven, dat hoort bij carnaval”, staat er. En wat zit er bijvoorbeeld achter Schunkeln (inhaken) en mag je meedoen en op wat voor manier?

Inhaken, kusje op de wang

Dat carnaval meer is dan inhaken en fraaie kostuums weet iedereen die wel eens het katholieke feest heeft meegevierd in Bonn, Keulen of Düsseldorf. Het gaat vaak gepaard met flink veel alcoholgebruik en avances die verder gaan dan een kusje op de wang.

Uitleg van carnaval voor vluchtelingen. Beeld: DW

Uitleg van carnaval voor vluchtelingen. Beeld: DW

 

Dat kan zomaar tot misverstanden leiden, denkt het stadsbestuur van Bonn. Daarom staat in de folder een aantal waarschuwingen voor vluchtelingen. Kölsch-biertjes drinken mag, maar ‘met mate’. Wildplassen is verboden en een kus op de wang moet niet verkeerd begrepen worden, zo staat in de folder: ‘Seksuele toenaderingspogingen zijn niet toegestaan! Vrouwen en mannen moeten altijd eerst toestemming geven. Nee betekent nee!’

Maar de vluchtelingen echt laten kennismaken met carnaval is onmogelijk vindt carnavalsvierder Katharina. “Het is zo anders dan de meeste vluchtelingen gewend zijn. Aan zulke tradities kan je alleen langzaam wennen. Ik denk ook niet dat vluchtelingen daarom naar het carnaval zullen komen.

Geen holbewoners

Duitsland kent in de landelijke regering een gedeputeerde voor migratie met de status van een minister. Aydan Özoguz (SPD) bekleedt deze functie en uitte op de West-Duitse radiozender WDR kritiek op de uitgedeelde regels. Zij wil niet dat vluchtelingen als ‘holbewoners’ worden behandeld.

De brochures uit Keulen en Bonn willen vooral geen opgeheven vinger tonen naar vluchtelingen en richten zich naar alle niet-Rijnlanders die niet met de carnavalscultuur zijn opgegroeid. Het feest draait er om dat de dagelijkse beslommeringen even kunnen worden vergeten en dat je dat met samen – zeker ook met mensen die je niet kent – viert, zo staat in de folder van Keulen. Het 10e gebod van het Keulse carnaval wordt geciteerd: ‘Drinkste eine mit?’. Ofwel; iedereen mag meedoen.

Zelfironie

Zelfironie is dan ook de enige manier waarop je dergelijke folders kunt uitdelen, zegt professor Kaschuba. “Zo van, we zullen jullie uitleggen waarom we ons zo gek gedragen. We hebben zulke folders ook voor toeristen.” En die uitleg is nodig ook, vindt de etnoloog. “Als de gemiddelde Oost-Fries of iemand uit Beieren plotseling gekust wordt, schrikt hij zich te pletter. De helft van de Duitsers heeft deze uitleg net zo goed nodig als migranten.”

Armlengte afstand

Vlak na de massa-aanrandingen tijdens de jaarwisseling in Keulen zorgde een advies van burgemeester Henriette Reker voor veel opschudding. Op de vraag hoe vrouwen zich beter konden weren tegen dergelijke misdrijven antwoordde ze dat het ‘altijd een mogelijkheid is een bepaalde afstand te houden die groter is dan een armlengte’.

Veel mensen reageerden woedend. Alsof het de schuld van vrouwen is dat ze worden aangerand, was vaak de strekking van de reacties. De partijloze burgemeester verdedigde haar uitspraak en vond dat dit uit het verband was gerukt. Ze zei slechts een voorbeeld te noemen uit de tips die vrouwen wordt aangeboden in het Aktionsprogramm ‘Partysicherheit für junge Frauen’.

‘Geen onlogische opmerking’

Carnavalsvierders Katharina en Lena vonden de opmerking van de burgemeester niet onlogisch. “Tijdens het carnaval is het niet mogelijk om zoveel afstand te houden, al probeer ik dat wel. Ik vond ook niet dat zij daarmee een verkeerd signaal heeft afgegeven. Als vrouw probeer je dat altijd. Bovendien heeft zij dit niet zelf bedacht, maar wordt dit al jaren gecommuniceerd door verschillende organisaties om vrouwen zich veiliger te laten voelen.”

‘Het is altijd goed gegaan’

In Keulen citeert de carnavalsvereniging graag uit de 10 Geboden die gelden tijdens het feest. En daarbij is de hoop gevestigd op het derde gebod:

Et hätt noch immer jot jejange

Het is nog altijd goed gegaan. Bij carnaval tenminste.

Duitslandnieuws