AfD-congres Stuttgart: rechts-populisten bepalen koers

De AfD moet kleur bekennen op het landelijk partijcongres is Stuttgart. Het congres belooft ongewoon spannend te worden. Onze politiek redacteur Job Janssen is erbij.

Voor het eerst sinds de coup van Petry in 2015 komen de leden van de rechts-populisten samen om de koers van de partij vast te leggen. Ondanks hoge peilingen en klinkende overwinningen in de deelstaatverkiezingen van 13 maart, is het erg onrustig in de partij.


Meer artikelen van Duitslandnieuws in ons dossier over de AfD.
Lees hier waarom dit partijcongres zo spannend gaat worden.

Livestreams
AfD-livestream
Uitzending Phoenix (politieke zender)



 19:23 uur:

De eerste dag van het AfD-partijcongres is afgelopen. Iedereen verlaat vanwege veiligheidsmaatregelen voor 19.30 uur het pand.

19:00 uur:

Hét gezicht van de rechtervleugel van de AfD Björn Höcke spreekt met Job Janssen over het congres, de islam, Europa en Geert Wilders.

18:00 uur:

Het thema islam is aan de orde. Opvallend dat de rechtervleugel zich nu niet laat horen. Alleen kleine details in het concept-programma worden aangepast. Zojuist is besloten dat het congres na behandeling van dit onderwerp dag 1 van het congres eindigt.

17:30 uur:

Dit AfD-lid vindt dat de islam niet thuishoort in Duitsland. Als de camera uit staat zegt hij vanuit het niets tegen mij: “laatst zat ik naast een Nederlander in het vliegtuig en hadden we het over de Duitse geschiedenis. Ik zei tegen hem: knap toch, dat Duitsland het zes jaar lang volhield in de tweede wereldoorlog?”

16:45 uur:

Aan het einde van de middag begint het ‘AfD-programmacongres’ dan eindelijk het beginselprogramma te amenderen.

15:47 uur:

Belangrijke overwinning voor partijleider Frauke Petry. Met krappe meerderheid besluit het congres dat de afdeling Saarland wordt ontbonden. De geschillencommissie van de partij draaide eerder de beslissing van het partijbestuur om de afdeling op te heffen terug. De AfD Saarland zou contacten hebben met extreem-rechts.

13:45 uur:

Partijleider Frauke Petry spreekt:

“We stellen moeilijke vragen in een tijd dat je in Duitsland nergens meer over mag praten. Wie een eerlijke mening heeft riskeert zijn professionele toekomst. Voor ons land is dat een probleem want ons land heeft grote uitdagingen. Wij zijn de partij van de zwijgende meerderheid die de moed heeft om te zeggen dat keizer Merkel geen kleding aan heeft”

“We hebben een opleving waarop we samen trots op kunnen zijn. Het is onze gemeenschappelijkheid die ons dit succes heeft gebracht. Per maand komt er een procent bij en per maand worden daarom de kritiek op ons groter. Vooral van de vierde macht, de media.”

“Ondanks demonisering wordt het beeld van onze partij in het buitenland steeds positiever. We worden gezien en gerespecteerd.”

In Europa moeten we alleen datgene doen wat ook nut heeft. We willen dat wij ons als Duitsland niet meer ideologisch bemoeien met andere landen.

“Zelfs kunstenaars en intellectuelen vinden nu de weg naar ons. Wij willen niet de juniorpartner zijn, wij willen meerderheden halen. We zijn al oppositie maar willen geen eeuwige oppositie zijn.”

“Wij krijgen veel dreigbrieven. Maar wij klagen niet omdat we weten wat we met elkaar willen bereiken.”

13:30 uur:

AfD vice-voorzitter Meuthen spreekt:

“We willen een moderne conservatieve partij zijn, met een gezond patriottisme. Wij zijn niet tegen asielzoekers maar wij willen over een aantal jaren ons land nog kunnen herkennen.”

“Het kan niet zo zijn dat we over een aantal jaren het geluid van de muezzin luider is als de kerk.”

“De AfD is geen neo-liberale maar een ordo-liberale partij. Dat betekent ook de erkenning van onze verzorginsstaat.”

“We moeten meer kijken naar de positieve aspecten van de Duitse geschiedenis”.

“Wij kunnen open in de wereld zijn én patriottisch zijn. Maar niet zo als die multi-cultis. Patriottisch zijn betekent het hebben van een speciale interesse in je eigen land. Dat doen andere landen ook.”

Na de speech scandeert het publiek: “AfD!, AfD!, AfD!”

13:20 uur:

Drie AfD-functionarissen over het congres, over het AfD-profiel en over Geert Wilders.

13:00 uur:

Veel gedoe over het stemmen. Omdat er te weinig stemapparaten zijn, worden leden zonder apparaat verzocht om met het apparaat van de buurman te stemmen. Als er dan iemand opstaat die zegt dat hij met zijn kaartje twee keer kon stemmen, een keer in zijn apparaat, één keer in het apparaat van de buurman, is de chaos compleet.

12:30 uur:

Congresbestuur: er zijn NIET teveel mensen in het gebouw maar wél in de congreszaal. Bovendien beperken de spreektijd op 5 minuten.

12:15 uur:

Het congres begint erg chaotisch te worden. Eerst zijn er te weinig stemapparaten voor de aanwezigen. Even later krijgen we het bericht dat er teveel mensen in het gebouw zijn en niemand meer mag worden toegelaten. De congresbestuur gaat een oplossing verzinnen. Om tijd te winnen houdt de Tsjechische president Klaus zijn toespraak eerder dan gepland.

12:00 uur:

Op verzoek de leden komt het thema Saarland op de agenda. De Afdeling Saarland werd eerder door het landelijke AfD bestuur ontbonden vanwege vermeende contacten met extreem-rechts. De Geschillencommissie van de AfD draaide deze beslissing echter terug. Een aantal sprekers is boos over de omgang van de partijtop met deze kwestie. Het is nog niet duidelijk wanneer het op de agenda komt.

11.45 uur:

Er is vanuit de leden veel kritiek op de leiding van het congres. Het is rommelig, het gaat te snel en het is vaak niet duidelijk wanneer er gestemd mag worden.

11.30 uur:

Vice-voorzitter Alexander Gauland opent de vergadering een uur late dan gepland. Volgens Gauland kan de AfD op dit congres de basis leggen voor een verkiezing in de Bondsdag in 2017. Hij noemt de AfD een typische Grassroots-beweging, die van onderop de gevestigde politiek wil veranderen.

In de zaal heerst een opgetogen sfeer. Twee mannen zijn onderling verwikkeld in een schreeuwerige discussie over of de AfD bij Duitsland hoort of niet.

Nadat de dagvoorzitter is gekozen worden er een aantal huishoudelijke mededelingen gedaan.

11.10 uur:

AfD-congres begonnen
Job Janssen spreekt een AfD-lid, die anoniem wilde blijven, over hoe hij zich bedreigd voelde tijdens de reis naar Stuttgart. Hij is blij dat de partij nu eindelijk praat over de koers. Of Frauke Petry de juiste partijleider is, weet hij niet.

Chaotisch begin AfD-partijcongres door demonstraties

10.20 uur:
Het congres begint officieel om 10.00 uur, maar door de chaos is het congres uitgesteld tot 10.45 uur. Binnen staan lange rijen. Job Janssen: “Ik werd opgewacht door Antifa-demonstranten die vroegen: AfD oder Presse? Toen ik zei dat ik van de pers was lieten ze me met rust.”

Linkse demonstranten blokkeerden de ingang van de congreshal, waardoor het programma vertraging heeft opgelopen.

09.34 uur:

Der Spiegel heeft een samenvatting van het ontwerp van het partijprogramma

08:35 uur: Demonstreren tegen AfD

 

Deze jonge Grünen demonstreren tegen de AfD. Ze zijn zojuist weggejaagd door de politie. Foto: Job Janssen

Deze jonge Grünen demonstreren tegen de AfD. Ze zijn zojuist weggejaagd door de politie. Foto: Job Janssen

 

08.12 uur:

400 demonstranten rellen in aanloop naar het partijcongres van de AfD in Stuttgart. Ze hadden ijzeren staven en houten latten bij zich. Volgens omstanders zijn er nog meer demonstraties aangekondigd. De politie is met duizend man ter plekke.


Meer artikelen van Duitslandnieuws in ons dossier over de AfD.


Daarom wordt het partijcongres zo spannend

Hoeveel steun heeft partijleider Petry nog? Hoe rechts wordt het programma? Wil de AfD bij Europese Wilders-partij horen? En richt de partij zich op regeren of op de oppositie?   

Niet eerder ging het zo goed met de rechts-populistische Alternative für Deutschland (AfD) sinds de oprichting in 2013. De Griekse schuldencrisis en de enorme vluchtelingenstroom zorgde in 2015 voor een ware aardverschuiving in de Duitse politieke verhoudingen. Voor het eerst in het na-oorlogse Duitsland haalde een uiterst-rechtse partij landelijk tot wel 14% in de peilingen.

In de deelstaatverkiezingen van 13 maart was de AfD de grote winnaar en werden de rechts-populisten in Saksen-Anhalt (25%!) de tweede partij, groter dan de SPD. En met 12,6% en 15,1% in respectievelijk Rijnland-Palts en Baden-Württemberg brak de AfD ook in West-Duitsland door. De weg naar de Bondsdag, die in de herfst van 2017 wordt verkozen, ligt open.

Partijleider Petry onder druk

En toch is het allesbehalve rustig in de partij. Partijleider Frauke Petry staat onder grote druk en een leiderschapscrisis is niet uitgesloten. Ze gaat onhandig met media om en is voor veel partijgenoten een ongeleid projectiel. Binnen de partij zou ze daardoor weinig vrienden over hebben. Hoewel de (her-)verkiezing van de partijleider officieel niet op het programma staat, wordt het op het congres wel duidelijk hoeveel steun Petry nog heeft.

Aan de vooravond van het congres zegt AfD vice-voorzitter Alexander Gauland tegen Bild Online dat het AfD-lijsttrekkerschap voor bondsdagverkiezingen nog volledig open ligt, niet bepaald een vertrouwensvotum voor de huidige leider.

De AfD stelt dit weekeinde het beginselprogramma vast. Op het congres moet de partij kleur bekennen op een aantal belangrijke dossiers. We gaan zien hoeveel de rechts-populisten, die er veel nieuwe leden bij hebben gekregen, naar rechts zijn opgeschoven. Door berichten dat de rechter AfD-vleugel het beginselprogramma op veel punten gaat amenderen, voelde Petry zich woensdag genoodzaakt om de partij te waarschuwen: “bij verdere verrechtsing treed ik af.”

Richtingenstrijd

Over de sociaal-economische koers is intern een felle strijd tussen de economisch-liberale en de sociaal-conservatieve vleugel uitgebarsten over de vraag: is de AfD de partij van de middenstand en de kleine overheid óf de partij voor ‘de kleine man’ en behoud van de verzorgingsstaat?

Een tweede inhoudelijk strijdpunt gaat over het anti-islam karakter van de AfD: wordt de islam hét kernthema of is de AfD een brede burgerlijk-conservatieve beweging. En hoort de islam überhaupt thuis in Duitsland of niet?

Een derde richtingenstrijd dient zich aan over bij welke Europese partij de AfD zich aansluit. Amper een maand geleden moest de AfD de Europese conservatieve partij verlaten. Er is een groep in de partij die zich bij Europa van Vrijheid en Directe Democratie (EVDD) UKIP-leider Nigel Farage wil aansluiten. Een andere groep voelt zich echter meer thuis bij het Europa van Naties en Vrijheid (ENV) waar Wilders deel van uitmaakt.

Tot slot is er onenigheid over de vraag of de AfD regeringsverantwoordelijkheid moet nemen of juist een oppositiebeweging moet blijven. Met name de uiterst-rechtse Oost-Duitse vleugel wil een anti-establishment beweging blijven.


Job Janssen