Kaaskoppen

Nederlandse angst voor studeren in Duitsland: deze meiden durven wel

Maar liefst 23.000 Duitsers studeerden in 2015 in Nederland. Andersom waagden slechts 2.405 Nederlanders de stap over de Duitse grens. Deze 3 studenten durfden het wel aan om bij de oosterburen te studeren. Studenten in Berlijn

Als typisch Nederlandse studenten zijn ze op de fiets naar studentencafé Kptn. in Friedrichshain gekomen: Tessa Leferink, masterstudent civiele techniek aan universiteit Delft en Laura van de Kar, levensmiddelentechnologiestudente aan universiteit Wageningen.

Hollanders in Berlijn

Nou ja, echte Hollandse fietsmentaliteit, “Dit is een DDR-fietsje”, verklaart Tessa terwijl ze op haar stuur klopt. “Ik ben ook overgestapt op een Duitse fiets”, reageert Laura, “Mijn Nederlandse fiets heeft het hier welgeteld 2 weken volgehouden, voordat hij uit elkaar viel door alle hobbels in de weg.” Studente Merel de Groot, die Duitse taal en cultuur studeert aan de Universiteit van Amsterdam, woont in Moabit aan de andere kant van de stad en is met de metro gekomen. “Dat duurt ongeveer 30 tot 40 minuten, maar dat geeft mij wel de tijd om even lekker in een boek te lezen.”

We bestellen een biertje. “Voor mij een alcoholvrije versie”, zegt Laura die in Berlijn de studie brouwtechnieken volgt, “Ik heb net gesport en dan is het slecht voor je spierherstel om alcohol te drinken”, verklaart ze zichzelf. In een rustig hoekje in de bar – aan een irritante wiebeltafel – begint het studententrio vervolgens te vertellen hoe ze dankzij de beurs van het DIA-stipendium van Duitslanddesk in Berlijn zijn beland. Dat ze een van de weinigen zijn die het aandurven om de grens over te steken, wordt duidelijk aan het aantal Nederlandse studenten die ze in Berlijn kennen; die zijn op 1 hand te tellen. “Het schijnt dat er in totaal 10 bij mij op de uni zitten”, aldus Laura.

Hoe komt het dat er zo weinig Nederlanders in Duitsland studeren?

Volgens Laura staan Nederlandse universiteiten goed bekend. Daardoor is het qua opleiding niet per se nodig om naar het buitenland te gaan. “Maar dit argument is meer een algemene motivatie om niet in het buitenland te gaan studeren. Specifiek voor Duitsland is denk ik de taalbarrière. Veel studenten vinden Duits een moeilijke, lelijke taal waar ze niet hele dagen les in willen hebben.” Merel, groot liefhebster van de taal, begint meteen vol passie te vertellen over Duitse gedichten. Zij is blij dat het effect van de Tweede Wereldoorlog op het beeld van de taal voorzichtig begint te veranderen. “Het Duits had eerst nog een beschmutzt imago en sommige schrijvers zich af hoe ze ooit nog in hun eigen taal literatuur konden schrijven.”

Ondanks het taalobstakel wijzen de studentes erop dat studeren in Duitsland niet echt als studeren in het buitenland wordt beschouwd. Tessa: “Het is natuurlijk geen exotisch land. Studenten kiezen vaak liever voor die hele unieke ervaring ver weg, een vooruitstrevende universiteit in Scandinavië, of juist een ontspannen tijd in een Mediterraans land met een tranquilo cultuur.”

Unieke studies

Maar Brouwtechnieken klinkt als een relaxte studie

Laura lacht: “Regelmatig sluiten we een college af met een biertje, dus in die zin is het wel een feest. Maar het draait niet alleen maar om alcohol; het is natuurlijk ook gewoon veel scheikunde en wiskunde.”

Juist opleidingen als brouwtechnieken zorgen er volgens de 20-jarige voor dat studeren in Duitsland meerwaarde heeft. “Dit soort richtingen bieden ze in Nederland niet aan.” Ze wijst erop dat het sowieso slim is om je in de Duitse levensmiddelentechnologie te verdiepen. “Duitsland is een grote speler op die markt.”

De studentes. Beweeg over de afbeelding voor meer informatie per student.

Hebben jullie eigenlijk iets aan wat je hier meemaakt?

Merel, die in Duitsland literatuur studeert aan de Humboldt-Universität, hoeft daar geen seconde over na te denken. “Zeker! Ik kom er nu achter dat mijn academische kennis in de praktijk niet altijd toereikend is. Zo heb ik deze week nog staan puzzelen wat courgette in het Duits is.”

Masterstudent Tessa geeft aan dat zij puur vanuit het oogpunt van verrijking naar Berlijn is gekomen. “In principe had ik alle punten voor mijn master al binnen, maar door hier een semester te studeren, denk ik het land en de stad beter te begrijpen. Nieuwe plekken ontdekken is nou eenmaal erg vet.” Officieel volgt Tessa de richting Verkehrswissenschaft aan de Technische Universiteit in Berlijn. “Een aantal technische vakken heb ik geschrapt, omdat ze hopeloos ouderwets waren. Zo gingen ze bijvoorbeeld uitleggen hoe je handmatig auto’s moest tellen. Dat is vergeleken met Nederlandse verkeerslussen en camera’s nogal achterhaald.”

Kleuren in collegezaal

Wat valt nog meer op aan Duitse colleges?

“De studenten”, antwoordt Merel direct, “Misschien hangt het samen met het feit dat de dienstplicht niet zo lang geleden is afgeschaft, maar de studenten hier zijn een stuk ouder. Veel van hen hebben kinderen. Soms leidt het tot grappige situaties. Zo nam een vrouw haar kind onlangs mee naar de universiteit, omdat ze geen oppas kon regelen. Onder het college zat het kindje vrolijk te kleuren. Dat was een leuk gezicht.

Verder valt het Merel op dat ze hier stukken zachter praten. “Dat werkt best aanstekelijk, maar zodra ik op het Nederlands overstap, praat ik weer een stuk harder.”

Waren er dingen die je in het begin irritant vond?

“Dat je 15 uitgebreide stappen moet uitvoeren voordat je eindelijk bent ingeschreven aan de uni”, begint Laura haar opsomming, “In Nederland regel je dat via het online inschrijfsysteem Studielink binnen een paar klikken. Een ander punt is de communicatie van roosterwijzigingen. Een van de eerste dagen stond ik netjes om 14.00 uur bij een leeg lokaal. Later kwam ik erachter dat op een klein papiertje op een prikbord die tijd was doorgekrast. De les was verplaatst naar 12.00 uur. Ik was dus 2 uur te laat. Nu check ik iedere keer dat prikbord.”

Merel moest wennen aan de actieve houding die je als student moet hebben. “Niets is vanzelfsprekend. Je moet overal zelf achteraan. Als je bijvoorbeeld een mail stuurt naar de verkeerde persoon vertellen ze niet bij wie je wel moet zijn. Dat moet je echt zelf uitzoeken.”

Wat ga je missen als je straks weer in Nederland bent?

Afscheid nemen van Berlijn valt Laura zwaar, daarom heeft ze besloten een extra semester in Duitsland te spenderen. “Ik vind het studeren hier veel relaxter. In Nederland is het altijd zo’n gestress.” “Wat ik gaaf vind is dat alles hier kan”, vult Tessa haar aan, “Zo zitten zwerver en zakenman naast elkaar in de metro.” “Dat je gewoon met je biertje in de hand over straat kunt, is ook fijn”, reageert Merel, “En, dat bijvoorbeeld de zakenman -met zijn stropdas los, bloesje halfopen en koffertje naast zich op de grond – na afloop van zijn werk rustig een biertje staat te drinken op het perron.”

Janneke Koster