Kaaskoppen

‘Schrappen Duitse taal dramatisch voor Nederland’

Het afschaffen van Duits als verplicht vak brengt Nederland volgens lezers van Duitslandnieuws in een lastige positie.

Het advies van Paul Schnabel, van Platform Onderwijs2032, om Duits en Frans als verplichte vakken te schrappen, leverde veel gepikeerde reacties op. Duitslandnieuws besloot een vragenlijst rond te sturen onder de reageerders om te peilen hoe het uitwerkt in de praktijk.

Het artikel gaat hieronder verder.

Doemscenario’s

Mocht het advies worden opgevolgd, dan staat Nederland volgens het merendeel van de 17 enquête deelnemers niet veel goeds te wachten. “We zullen in armoede vervallen wegens een gebrek aan handelsrelaties”, schetst mediator Arjen Alberz die in Duitsland woont. Alsof dat nog niet erg genoeg is zullen we volgens meerdere respondenten in een soort isolement raken door een gebrek aan kennis over en begrip voor de Duitstalige gebieden in Europa. “Leerlingen blijven in het beeld van ‘nazi-Duitsland’ hangen om een cliché te benoemen”, stelt de van origine Duitse Alexandra Weinz die in Nederland lesgeeft in haar moedertaal.

Al sprake van achteruitgang Duits

Baltus Jan Barendregt werkt voor een havenonderneming en merkt dat steeds minder mensen Duits spreken en als ze het al spreken het steeds slechter wordt gesproken. Het schrappen van Duits als verplicht vak zal er naar zijn verwachting toe leiden dat Nederlanders nog verder afzakken naar het Duitse niveau van Rudi Carrell. “Of alles wordt in het Engels gedaan.” Tegelijkertijd laat hij weten dat het voor zijn eigen werk belangrijk is om voldoende kennis te hebben van het Duits, “Anders zadel ik mijn netwerk en mijn klanten met heel wat problemen op.”

Jos van Son is een van de weinigen die gelooft dat de Nederlanders niet slechter Duits zijn gaan spreken. “Ik word juist nog steeds gestimuleerd door de vele Nederlanders die goed Duits spreken en daar ook trots op zijn.” Wel is het volgens hem belangrijk dat dit zo blijft en dat het leren van de Duitse taal verder wordt gepromoot. “Het zijn onze beste buren zijn en daar moet je toch mee kunnen spreken.”

Overdreven focus op Engels

Dat Duitsland een van onze belangrijkste handelspartners is en dat het vanuit economisch oogpunt dus belangrijk is om de taal te spreken, wordt regelmatig benadrukt. Onderschatting van het belang van de Duitse taal is volgens advocaat Remco Rosbeek een van de redenen dat het taalniveau is gedaald. Bovendien vindt hij dat actieve en passieve consumptie van het Duits niet voldoende wordt gestimuleerd. “Alles is Angelsaksisch georiënteerd en onze kinderen krijgen via de diverse audiovisuele media een ware Angelsaksische monocultuur voorgeschoteld.”

Bert Rebergen herkent dit probleem. “Je moet goed je best doen om Duitse zenders op je tv te vinden. En bij journaals worden Duitsers steeds vaker in het Engels geïnterviewd. Heel vreemd! Zo lastig is die taal toch niet?”

Gebrek aan interesse

Door de focus op het Engels in onder andere tv-series en sociale media kiezen veel jongeren er volgens Judith Keunen gemakshalve voor om Duits te laten vallen. Zelf woont ze in de grensregio en voedt ze haar dochter tweetalig op. Dat er minder interesse is voor de Duitse taal, merkt zij aan het gegeven dat ze in de winkel soms als tolk moet fungeren.

“De beheersing van de Duitse taal in het grensgebied is lang niet meer wat die in het verleden was”, concludeert Rosbeek. Meerdere respondenten denken dat dit komt doordat de ‘gewone burger’ steeds minder met de Duitsers te maken heeft.

Verkeerde invulling huidige lessen

Veel van de deelnemers zijn het erover eens dat, om de belangstelling voor Duitsland onder jongeren te vergroten, er iets moet veranderen aan de invulling van het vak Duits op de middelbare school. Hoewel ze kennis van de taal allemaal als een belangrijk punt zien, vinden ze dat hier in de lessen teveel nadruk op ligt; het benadrukken van tekstbegrip en het leren van woordjes gaat jongeren niet stimuleren om zich in Duitsland te verdiepen.

Carmen Herkenrath hoopt dat de scholen een aansprekender thema-aanbod voor jongeren gaan bieden. “Toen mijn neefje in de brugklas zat, behandelden ze een heel jaar Duitse sprookjes. Daar zit je als puber niet echt op te wachten.” Bovendien wijst ze erop dat het belangrijk is dat scholieren iets meekrijgen van de Duitse gewoonten. “Het gaat niet alleen om de taal zelf, maar ook om de cultuur: Waarom reageert een Duitser in bepaalde situaties anders dan een Nederlander?”

Docente Weinz vindt het ook jammer dat er in de lessen vrij weinig ruimte is om meer praktijkgericht aan de slag te gaan. “Leuke lessen worden gedood door schriftelijke examens waarin tekstbegrip centraal staat. Dit heeft weinig samenhang met het beroepsleven later.”

Duits leren op eigen initiatief

Hoewel het merendeel voor het behoud van de Duitse taal als verplicht vak is, is bijna de helft van mening dat het leren van Duits eventueel later op eigen initiatief kan. Overigens plaatsten veel van de ‘eens’-stemmers de kanttekening dat het leren van een taal gemakkelijker gaat wanneer je jong bent en dat het dus verstandiger is om door middel van verplichte lessen in ieder geval alvast een basis te leggen.

Dat 12-jarigen eventueel zelf kunnen kiezen of ze wel of geen Duits willen volgen, vindt Henk Slotboom absurd. “Wie beslist dit op die leeftijd. Wat een onzin. Geldt dit ook voor biologie, godsdienst, lichamelijke opvoeding?”

Hoewel Weinz het als docente onverstandig vindt om het vak te schrappen, ziet ze tegelijkertijd ook wel iets in de vrije keuze voor leerlingen; “Er is dan sprake van een intrinsieke motivatie, waardoor je als je wilt veel sneller en effectiever kunt leren.”

Wilt u ook reageren? Bezoek dan onze Facebookpagina.

Janneke Koster