Nazigebouwen trekken Hollywood naar Berlijn

Hollywoodsterren flaneren in Berlijn langs Franse architectuur, spelen veldslagen na in nazigebouwen en imiteren junkies in Hollands ogende wijken; de regio Berlijn-Brandenburg is een populaire opnamelocatie voor bekende regisseurs zoals Steven Spielberg.  De onderdoorgang van ICC aan de Messedamm was terug te zien in Mocking Jay. Beeld: screenshot Mocking Jay

Met ruim 300 producties per jaar is Berlijn een ware filmlocatiehoofdstad. Met opnamelocaties voor bekende titels als The First Avenger: Civil War, Mocking Jay, de Bourne-series en Monuments Men heeft de stad inmiddels een goede reputatie opgebouwd in Hollywood.

De inwoners van Berlijn kijken daarom ook niet meer raar op als bijvoorbeeld Brad Pitt voor hen in de rij bij de supermarkt staat. Toch krijgen de filmsterren zo nu en doen nog wel genoeg bekijks. Zo was zelfs Merkel benieuwd hoe scenes met Tom Hanks er in werkelijkheid uitzagen en daarom nam ze een kijkje op de set van Bridge of Spies bij de Glienicker brug tussen Potsdam en Berlijn.

Voor sommige uitgebreide producties hoeven filmmakers de deelstaat niet eens meer uit om het verhaal te vertellen. Zo kozen de makers van de Amerikaanse serie Homeland ervoor om een van de afleveringen die zich eigenlijk deels in Amsterdam afspeelt op te nemen in het Holländisches Viertel in Potsdam bij Berlijn.

Toeristen ontdekken de filmset

Mareike Hube is via de Berlin-Brandenburg Film Commission nauw betrokken bij de communicatie over en scouting van draailocaties. Wat haar opvalt is dat Berlijn als filmstad niet alleen populairder is geworden bij producenten, maar ook onder toeristen.

De toename van het commerciële karakter rondom de opnamelocaties, oftewel Drehorten, hangt volgens haar deels samen met de ontwikkeling van sites zoals Filmtourismus waarop gedetailleerde informatie is te vinden over de filmsets. “Ruim 10 jaar geleden moest je daar echt moeite voor doen.”

Kijkje nemen op locatie

Naast top tien lijsten zijn er jaarlijkse overzichten te vinden van de opnamelocaties. Voor filmfanaten een handige kaart wanneer ze bijvoorbeeld een blog bijhouden over de werkelijke locatie waar een verhaal is vastgelegd. “Londen, Parijs, Amsterdam: er zijn regelmatig scenes op de straten in Berlijn opgenomen die in de verhaallijn in een totaal andere omgeving speelden.”

Recente informatie over welke bekendheden naar de Duitse hoofdstad komen, lokken filmfanaten ook naar de stad. “Ze waren er bijvoorbeeld als de kippen bij toen ze op een blog lazen dat Hollywoodsterren George Clooney en Jennifer Lawrence naar onze hoofdstad kwamen.”

Dat onder andere reis- en verhuurorganisaties slim inspelen op deze trend, blijkt onder andere uit de kaart die het kameraanbodplatform Wimdu samenstelde. Het interactieve overzicht laat zien waar in Berlijn tussen 1930 en 2015 welke films zijn opgenomen:

De informatie van deze kaart is in het Duits.

Ontwikkeling

Voor de val van de Muur waren er zowel in oost als in het west al grote filmmaatschappijen – zoals Studio Babelsberg bij Potsdam, Studio Adlershof in het oosten, Park Studio’s en de Berliner Union Film – gevestigd. Na de Wende kwamen de creatieve breinen samen, waardoor Berlijn zich als filmset hotspot verder ontwikkelde.”

“Vlak na de val raakte de succesvolle locatie Babelsberg, de oudste studio van Duitsland, in verval. Gelukkig is er op een gegeven moment besloten deze geweldige locatie te renoveren. Het terrein ontwikkelt zich steeds verder en veel grote internationale producties zijn er al opgenomen.” Bovendien heeft de studio een themapark dat openstaat voor bezoekers.

Jaaromzet Berlijnse filmindustrie

Met meer dan 300 films per jaar is Berlijn de nummer 1 opnamelocatie in Duitsland. De ruim 1.800 filmondernemingen in de stad hebben gezamenlijk een jaaromzet van zo’n 900 miljoen euro.

Dat de filmindustrie leeft in Berlijn blijkt ook uit het gegeven dat sommige inwoners slapend rijk proberen te worden door hun eigen appartement of woning als mogelijke opnamelocatie aan te bieden via een scoutingbureau. Foto’s en informatie over het pand worden opgenomen in een archief. Vervolgens is het wachten op een telefoontje van de scout dat producenten zijn ruimte graag als woonplaats van Leonardo DiCaprio willen gebruiken in een film. Per draaidag kan er gemiddeld een maand huur mee worden verdiend.

“Berlijn is een aantrekkelijk gebied voor filmproducenten, omdat er veel hooggekwalificeerde vaklui rondlopen en het hier bruist van de knowhow op het gebied van filmindustrie.” Hube beredeneert dat Berlijn mede daardoor aantrekkelijk kan zijn voor kleinere Nederlandse productiehuizen. “Dit is een ultiem gebied voor co-producties, omdat ze hier makkelijk met financiële fondsen van diverse regio’s en landen kunnen samenwerken.”

Het Hollandische Viertel in Berlijn wordt door producenten regelmatig als vervangende filmlocatie voor Nederland gebruikt. Foto: Botaurus

Het Holländisches Viertel in Potsdam wordt regelmatig als vervangende filmlocatie voor Nederland gebruikt. Foto: Botaurus

 

Gevoelsmatig beredeneert Hube dat films als ‘In 80 dagen rond de wereld’ met Jacky Chan en de Bourne-series met Matt Damon op internationaal gebied veel hebben betekend voor Berlijn. “Daardoor is Berlijn-Brandenburg als filmlocatie meer op de kaart gezet.”

Onder andere door mond-tot-mondreclame ‘tussen de grote namen’ en locatiescouts weet Berlijn volgens Hube steeds meer grote internationale producties naar Berlijn te halen.

“Het grote voordeel is dat het mogelijk is veel verschillende verhalen vanaf één geografische locatie te vertellen. De architectuur en urbaniteit van de filmlocaties in Berlijn en Brandenburg is enorm divers. Je hebt hier Franse architectuur, duidelijke nazistijl, dorpjes met een eeuwenoude uitstraling en natuurlijk straten met een typerende DDR-stijl.”

Trend

Vooral voor historische- en actiefilms is de Duitse deelstaat Berlijn een geliefde opnamelocatie.”Het grappige is dat bepaalde locaties een type genre aantrekken. Zo is de oranje ondergrondse doorgang van ICC aan Messedamm – bij Nederlanders bekend van de Grüne Woche – gebruikt voor een Bourne-film, maar meer recent ook in Mocking Jay. Flughafen Tempelhof wordt regelmatig gebruikt in de meer historische films vanwege de typische nazistijl.”

Hube vertelt dat er de laatste tijd – in trend met het kijkgedrag – steeds meer series worden opgenomen. “De Amerikaanse serie Homeland heeft hier scenes van een seizoen opgenomen en ze hebben besloten het volgende seizoen hier ook deels te gaan draaien.” De locatie waar ze de opnames voor de reeks maken, is volgens haar een fantastisch plekje in Brandenburg met een eeuwenoude uitstraling. “Jammer genoeg heb ik het zelf alleen nog maar op beeldmateriaal gezien, maar door die opnames verlang ik er wel echt naar om daar een keer een kijkje te nemen.”

Mocking Jay ICCOpnames voor Mocking Jay vonden onder andere plaats in de onderdoorgang van ICC aan Messedamm in Berlijn. Het S-Bahnstation zal bekend voorkomen voor bezoekers van grote beurzen zoals de Grüne Woche.

Janneke Koster