In de praktijk bij Van Diepen Van der Kroef Advocaten

Axel Hagedorn: Merkel moet zich niet laten meeslepen

De kop is er af. Tot afgelopen vrijdag hoopten nog veel mensen dat de nieuwe president van de Verenigde Staten Donald Trump na de inauguratie af zou stappen van zijn ruwe campagnestijl. Bijzonder hoogleraar Duits-Nederlandse rechtsbetrekkingen Axel Hagedorn voorziet een tegenbeweging.

President Trump gaat op dezelfde voet verder als presidentskandidaat Trump. Zijn inauguratiespeech was kort en bevestigde de narcistische houding van deze president.

Zijn boodschap is niet alleen dat hij de VS ‘terug wil geven aan de burgers’, maar ook dat tot nu toe alle politici en ambtenaren alleen maar slecht werk hebben verricht. Hij schetste een somber beeld over de VS en gebruikte termen als ‘bloedbad’ (carnage) om de situatie te kenschetsen.

Duitsland moet aan de slag

Er is dus geen tijd te verliezen en Duitsland en Europa moeten aan de slag om zich op deze nieuwe situatie in te stellen. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Frank-Walter Steinmeier (SPD) heeft al gemeld dat het ‘onrustige tijden’ worden.

Duitsland weet nu zeker dat het met de nieuwe president niet mee zal vallen. Iedere vorm van afwachtend opportunisme is misplaatst, Europa kan alle hoop op beterschap laten varen. Als men dat maar beseft, ben ik niet bang voor de toekomst.

Niet met iedereen ruzie maken

Trump zal snel genoeg merken dat hij niet met iedereen ruzie kan maken. Een president die op dag één op wereldwijde demonstraties wordt getrakteerd en die de media permanent als leugenaars bestempelt, kan mijns inziens uiteindelijk niet overleven.

Als een president het nodig heeft om het aantal toeschouwers bij de inauguratie tegen beter weten in op te poetsen en de getallen uit de media als ‘alternatieve feiten’ te laten bestempelen, kunnen wij ons voorbereiden op een media-oorlog met deze president. En volgens Trump zelf is hij al ‘in oorlog’ met de media.

Vanaf dag één zal bij deze president al het nieuws dat tegen hem spreekt, ‘fake news’ zijn. Voor mij is het alleen maar een kwestie van tijd dat een ‘impeachment’ (het afzetten) van Trump een onderwerp van discussie wordt in de VS. De eerste procedure is al aanhangig gemaakt in verband met zijn presidentschap en de belangenverstrengeling met zijn eigen concern.

Merkel zal voorzichtig zijn

Duitsland en Angela Merkel zullen voorzichtig ageren en moeten zich niet laten meeslepen in Trumps retoriek. Nadat de nieuwe president na zijn verkiezing als eerste pro-Brexit-politicus Nigel Farage van de Engelse UKIP partij ontving, is nu Theresa May aanstaande vrijdag de eerste Europese leider die Trump zal ontmoeten.

De boodschap is duidelijk, Groot-Brittannië is voor Trump belangrijker dan Europa. Dit is geen uitglijder maar een bewuste strategie. Daarom hebben Europa en de Europese bedrijven er baat bij om de EU-binnenmarkthandel te bevorderen, net als de handel met China.

Ik ben er stellig van overtuigd dat een nationalistisch economisch beleid hooguit op korte termijn voordelen voor de VS zal brengen. Als je de wereldwijde afzetmarkten en de wereldwijde handel negeert, zullen de Amerikaanse bedrijven die wereldwijd acteren, snel de consequenties voelen.

Polarisatie neemt extreem toe

Op de website van het Witte Huis zijn de onderwerpen klimaat en burgerrechten verdwenen. Dit is slecht nieuws voor de hele wereld en ook voor de burgerrechten in de VS. De ‘Women’s March’ van afgelopen zaterdag was een begin, maar ik ga er van uit dat de polarisatie tussen bevolkingsgroepen in de VS extreem zal toenemen.

Het grote gevaar voor de sociale vrede in Amerika, maar ook in de wereld, is ook het narcisme van deze president. Het is niet aannemelijk dat hij ooit een fout zal toegeven. Naarmate deze president in het nauw komt en zijn verondersteld succesverhaal afbrokkelt, verwacht ik steeds radicaler gedrag. Dat is zorgwekkend. Ik vrees dat deze president om puur narcistische redenen in staat is om een oorlog te voeren. Alleen al de vraag van hem of je IS niet met een kernwapen zou kunnen uitschakelen, spreekt voor zich.

De belangenverstrengeling met zijn concern zal tijdens het presidentschap een grote rol spelen. Hij heeft niet echt afstand genomen en via zijn dochter en schoonzoon blijft Trump toegang houden tot zijn bedrijf. Veel van zijn handelingen zouden moeten getoetst worden op eventuele voordelen voor zijn eigen concern. Het begint al bij belastingverlaging voor ondernemingen, maar het zal nog veel verder reiken.

Tegenbeweging

Waar ik benieuwd naar ben, is of er een wereldwijde beweging ontstaat tegen deze president. Een tegenbeweging die strijdt voor mensenrechten en tegen seksisme, racisme, homofobie en de belangenverstrengeling waar Trump voor staat. Wat zou er gebeuren als mensen en bedrijven wereldwijd uit ethische of morele overwegingen geen overnachtingen meer in Trump Towers boeken of anderszins geen zaken meer zouden doen met het Trump-concern?

Ik weet nog dat Shell na wereldwijde protesten en boycotoproepen moest inbinden en het olieplatform Brent Spar toch op een ecologisch verantwoorde manier heeft afgebroken. Niemand had toen verwacht dat Shell dat ooit zou doen. Misschien ontstaat er een wereldwijde beweging om deze president economisch op de knieën te dwingen en te laten zien dat het mogelijk is een signaal tegen seksisme, racisme en homofobie af te geven.