Hoe de Nederlandse fietscultuur Daimler-stad Stuttgart moet veranderen

Glunderend fietste verkeersminister Winfried Hermann (Groenen) van Baden-Württemberg afgelopen maand door Nederland. Een hele andere ervaring dan in Stuttgart waar smog en files grote overlast veroorzaken. Nu vertelt hij hoe hij verstokte automobilisten in de Daimler-stad op de fiets wil krijgen.

De internationale fietsconferentie VeloCity 2017 in Arnhem en Nijmegen trok afgelopen maand veel vooraanstaande bestuurders, waaronder verkeersminister Winfried Hermann (Groenen) van Baden-Württemberg.

De minister is fervent fietser in een deelstaat waar veel draait om de auto, niet in de laatste plaats omdat fabrikant Daimler uit Stuttgart komt. Tegelijk ervaren veel Baden-Württembergers steeds meer de nadelen van de auto. In het dal waar Stuttgart ligt, blijft de smog vaak hangen. Om dat tegen te gaan komt er in 2018 een dieselverbod in het stadscentrum en wordt fietsen gestimuleerd. Daarbij kunnen de Duitsers veel leren van Nederland, zegt Hermann.

Fiets oplossing voor stadsproblemen

Wie u op Twitter volgt krijgt de indruk dat u een enthousiast fietser bent. Hoe is die liefde voor de tweewieler ontstaan?

Ja, dat klopt. Ik heb altijd al graag gefietst. Tot op de dag van vandaag kom ik, wanneer mogelijk, op de fiets naar het werk. Van deur naar deur fietsen, zonder een parkeerplaats te hoeven zoeken en daarbij ook nog sportief en duurzaam op pad te zijn – die mix bevalt me. Voor mij is de fiets het duurzaamste technische verkeersmiddel ter wereld, ook 200 jaar na de uitvinding.

U heeft VeloCity 2017 in Arnhem en Nijmegen bezoekt, wat is u het meest opgevallen?

Ik ben er van onder de indruk hoeveel gemeenten en regio’s het thema fietsen met veel ambitie stimuleren. Dan heb ik het ook over steden als Parijs en Oslo, die voorheen niet echt als fietssteden bekend stonden. Je merkt dat er op dit moment veel gaande is en dat dit lang verwaarloosde verkeersmiddel ook planmatig in grote steden weer uit de schaduw wordt gehaald. Zeker ook omdat we toenemend problemen met dichtgeslibde straten en slechte luchtkwaliteit hebben. Hier heeft de fiets als oplossing veel potentie.

Ook in uw deelstaat Baden-Württemberg komt het naderende dieselverbod in binnensteden, hoe krijg je een verstokte automobilist op de fiets?

Baden-Württemberg is als thuishaven van Mercedes-fabrikant Daimler een echte autodeelstaat. We willen hier een fietscultuur creëren en zo de mensen te motiveren om te fietsen. Dat doen we met een erg systematische aanpak: we hebben een fietsstrategie opgesteld, we bouwen aan een fietsnetwerk en de campagne RadKULTUR.

Fietsen in Stuttgart gaat moeizaam

Bijzonder dat er een campagne nodig is in de deelstaat waar de fiets nota bene is uitgevonden!

Ja, maar weinig mensen weten dat precies 200 jaar geleden Karl Drais in Mannheim de fiets uitvond. We zijn als deelstaat van uitvinders en knutselaars er trots op dat ook deze belangrijke uitvinding hier vandaan komt. In steden als Freiburg, Karlsruhe of Mannheim is de fiets al lang een normale verschijning geworden in het straatbeeld. Die ontwikkeling willen we ook in andere steden stimuleren.

Stuttgart is Daimler-stad en staat bekend als fietsonvriendelijk. Heeft de fiets er een kans?

Natuurlijk heeft de fiets in Stuttgart een kans. Je kunt dagelijks ervaren dat het fietsverkeer in deze topografisch uitdagende en vaak slechts op auto’s georiënteerde stad een steeds grotere rol speelt. Maar als je het vergelijkt met Nederlandse steden, dan hebben we echt nog veel in te halen op het gebied van fietsinfrastructuur. Dat geldt in het bijzonder voor de verhouding tussen fiets en auto. De stadsplanners waren tot voor kort vooral op de auto gefocust, dat merk je wanneer je hier wilt fietsen: het is erg moeizaam en vaak zelfs onmogelijk om je als fietser aan de regels te houden. Daar moeten we absoluut iets aan veranderen.

Net zo normaal maken als in Nederland

U was op pad in Gelderland en Brabant, welk idee zou u graag naar Baden-Württemberg halen?

Het is in Nederland vanzelfsprekend om dagelijks de fiets te pakken. Dat is geweldig. Kinderen worden met de fiets naar de opvang gebracht, boodschappen gaan mee in een karretje, men fietst naar het werk. Veel wat bij ons nog ongewoon is, is in Nederland al lang de gewoonste zaak ter wereld. Dat ligt aan de infrastructuur, wegen waarop de fietser voorrang heeft, fietspaden die breed genoeg zijn en niet telkens onderbroken worden door kruispunten. Dergelijke fietswegen en fietssnelwegen willen we hier ook versterkt invoeren. Het startschot daarvoor hebben we recent in de regio Stuttgart gegeven, andere fietssnelwegen moeten volgen. Daarmee willen we vooral forensen een alternatief voor de auto bieden.

Welke kansen liggen er voor Nederlandse partijen in Baden-Württemberg?

In de eerste plaats kunnen we op dit moment vooral leren van Nederland. De fiets moet uit de niche, weg uit het verdomhoekje. Dat moet gebeuren om serieus aan dit thema te werken. Dat betekent voor ons: moedig zijn; ook eens in grote dimensies denken en een lange adem hebben. Voorbeeldprojecten uit Nederland zoals de Hovenring in Eindhoven en de stedenbouwkundige veranderingen in Utrecht zijn ook niet binnen een dag ontstaan. Daarom ben ik erg geïnteresseerd in een verdere uitwisseling met Nederland.