‘Maaahlzeit!’

Wat doe je wanneer een Duitser 'Maaahlzeit!' naar je roept? 'Maaahlzeit!'

Goed opletten bij de Duitse les op de middelbare school is niet genoeg. Dat blijkt in de dagelijkse praktijk wanneer Duitsers met allerlei begroetingen op de proppen komen die niet in de lesboekjes staan. Mijn column over het vrolijke ‘Naaaaa?’ leverde veel reacties op van lezers die deze netelige situatie eveneens hebben moeten doorstaan.

Velen van u kwamen met nog zo’n Duitse term die bij menig Nederlander voor verwarring zorgt. Erg herkenbaar voor mij, want het vergaat mij niet anders. Daarom neem ik u graag mee naar de dag en de plaats waarop een Duitser mij voor het eerst ‘Maaahlzeit!’ toewenste.

‘Maaahlzeit!’

De één roept het het uitbundig, de ander gedecideerd, een volgende plichtmatig zoals de verkouden medemens in Duitsland van alle kanten ‘Gesundheit‘ krijgt toegewenst, nog voor hij zijn hatsjoe heeft voltooid.

Het was rond 10.30 uur ’s ochtends toen het me voor het eerst overkwam. Ik was geconcentreerd aan het werk achter mijn bureau en dronk daarbij een bakje koffie. ‘Mahlzeit‘, mompelde een langslopende Duitser. Ik was direct in verwarring. Had hij het tegen mij? En waarom? Bedoelde hij soms ‘eet smakelijk’? Maar het was nog midden in de ochtend en ik was aantoonbaar niet aan het eten.

Ik liet de taalverwarring voor wat het was, maar een paar dagen later overkwam het me weer. En wederom was ik even van de leg. Ik sprak hem er later op aan met de vraag – sorry, wat bedoelde je eigenlijk? “Ik zei gewoon hallo”, zei hij. “Zo zeggen we dat hier.”

Omstreden groet

Maar de uitdrukking ‘Mahlzeit‘ als groet is zelfs omstreden, zegt Inge Wolff, voorzitter van de Arbeitskreis Umgangsformen International uit Bielefeld, in Handelsblatt. Dat veel Duitsers de groet ook raar vinden, blijkt uit een lezersbrief uit Der Tagesspiegel:

‘Wanneer mijn collega’s voor de middaglunch het kantoor verlaten, zeggen ze gedag met de groet ‘Mahlzeit’. Mij bevalt dit woord niet, en dus antwoord ik vaak met ‘Guten Appetit’, wat ik ook niet vind passen. Want niet alle collega’s gaan daadwerkelijk iets eten. Welke alternatieven zijn er?’

De briefschrijfster krijgt als antwoord dat de groet hardnekkig in stand wordt gehouden, maar toch steeds meer uit gebruik raakt. “Het is al helemaal raar als iemand je Mahlzeit toewenst wanneer je voor de lunch even je handen staat te wassen bij de toiletten.”

Daarbij volgt gelukkig ook de uitleg van de groet. ‘Mahlzeit’ is eigenlijk een afkorting van het vroeger gebruikelijke ‘Gesegnete Mahlzeit’. En die laatste groet is wederom een ingekort tafelgebed. Het ‘zegenloze Mahlzeit‘ is volgens Gero von Randow ontstaan in het leger, schrijft hij in Zeit. “En op kantoor emancipeerde het naar een groet rond de middagpauze, omdat daar eten en werken in elkaar overvloeien.”

Alternatieven

Terug naar het voorbeeld waarmee ik begon. Waarom roept iemand ver voor lunchtijd Mahlzeit? Een zoektocht op internetfora levert bepaald geen eenduidig antwoord op, behalve dan dat zo’n beetje iedereen er een mening over heeft. Taalwetenschappers denken dat het aloude tafelgebedje in loop der tijd tot een algemene groet is geworden.

Maar wat zeg je nu terug? Gelukkig wordt er in Duitsland ook nagedacht over alternatieven. “Angenehme Mittagspause, mag dan vriendelijk klinken, maar je kunt er ook een negatieve ondertoon in horen. Want, veel mensen zijn er trots op nauwelijks middagpauze te nemen, aldus de Tagesspiegel die ‘Schöne Mittagszeit‘ als meest neutrale optie adviseert.

Persoonlijk vind ik dat veel te ingewikkeld, dus waarschijnlijk zeg ik de volgende keer gewoon ‘hallo’.

Reageer

Wat zou jij zeggen?

Mail je reactie naar redactie@duitslandnieuws.nl