Welke nieuwe CDU-partijvoorzitter het beste is voor de Nederlandse economie

Eind deze week weten we wie de opvolger wordt van Angela Merkel als CDU-partijvoorzitter. Hoofdeconoom Carsten Brzeski van ING Duitsland vertelt welke kandidaat het meeste kan betekenen voor de handelsrelatie met Nederland

Politiek Duitsland is al weken in de ban van de verkiezing van de nieuwe CDU-partijvoorzitter. Annegret Kramp-Karrenbauer (afgekort als AKK), Friedrich Merz en Jens Spahn willen graag de opvolger van Angela Merkel worden, die overigens wel gewoon aanblijft als bondskanselier.

Geboren Berlijner Carsten Brzeski bekijkt als Chief Economist voor ING in Duitsland en Oostenrijk de ontwikkelingen vanuit economisch perspectief voor de bank uit Nederland.

Nederland heeft meer aandacht voor Duitsland

De banden tussen Nederland en Duitsland zijn uitstekend. Ook regeringsleiders Rutte en Merkel kunnen het prima met elkaar vinden. Hoe erg is het voor Nederland dat Merkel afzwaait?

Ik krijg veel vragen van klanten; welke gevolgen heeft het vertrek van Merkel voor ons? Waarschijnlijk verandert er op de korte termijn helemaal niets. Ze zwaait weliswaar af als partijleider, maar is blijft nog politiek leider als bondskanselier. En dat kan zomaar duren tot en met 2021. Tot die tijd bepaalt ze gewoon de koers en heeft de nieuwe partijvoorzitter er weinig belang bij om haar te laten opstappen. Deze vraag kan je pas stellen wanneer we weten wanneer ze echt vertrekt.

Carsten Brzeski. Foto: ING

Wat heeft Merkel betekend voor de handel tussen Nederland en Duitsland?

Dat is lastig te zeggen. Een van haar belangrijkste mensen is minister van Economische Zaken Peter Altmaier, en hij is een echte ‘Nederland-vriend’ die ook vloeiend Nederlands spreekt. Dat zal zeker geholpen hebben, maar in hoeverre dat echt van Merkel komt is moeilijk te zeggen. Ze heeft er in ieder geval wel open gestaan.

De afgelopen 10 jaar zie je vooral vanuit Nederland steeds meer toenadering naar Duitsland om de relaties te verbeteren. Denk aan de koninklijke bezoeken en de handelsmissies. Sinds de financiële crisis zag ik als Duits econoom die aandacht verschuiven van het VK naar Duitsland. Dat neemt nu met de Brexit alleen maar toe.

We hebben de afgelopen jaren op sleutelposities in de Duitse politiek ook mensen gezien met een warme belangstelling voor Nederland. Om maar een voorbeeld te noemen; FDP-Bondsdaglid Otto Fricke.

Welke kritiek kan je vanuit Nederlands economisch perspectief op haar hebben?

Nederland heeft baat bij een sterk Duitsland. De afgelopen kwartalen werd maar weer eens pijnlijk duidelijk hoe groot de achterstand is in digitalisering en infrastructuur. In die zin kan Nederland grote kritiek hebben op Merkel. Wat dat betreft is er wel een markt ontstaan voor digitale oplossingen uit Nederland.

Merkel is geen echte visionair. Ze is heel goed in analyseren en reageren, minder in het acteren. Het is bijzonder knap hoe ze de euro bijeen heeft gehouden. Daar mag Nederland zeker dankbaar voor zijn.

Welke CDU-partijvoorzitter het beste is voor Nederland

Maakt het voor Nederland uit wie van de 3 kandidaten op 7 december de nieuwe CDU-partijvoorzitter wordt?

Nee, op korte termijn dus niet. Het lot van de Duitse regering ligt eerder in handen van de SPD dan in de nieuwe partijvoorzitter van de CDU. Als het halverwege de kabinetsperiode nog altijd zwaar tegenvalt, kunnen de sociaaldemocraten er altijd nog de stekker uit trekken. Wanneer Merz of Spahn winnen, zou dit de AfD op termijn iets kleiner kunnen houden waardoor je een stabieler landschap hebt, wat prettig is voor Nederland.

Als AKK wint heeft ze minder invloed op de grootte van de AfD, wel kan ze de CDU klaarstomen voor een coalitie met de Groenen. Dat is met een Merz die uit het oude establishment komt een stuk moeilijker. Hij zal liever voor de oude zwart-gele koers met de FDP gaan.

Hoe staat AKK ten opzichte van Nederlandse belangen?

Ze komt vanuit het Saarland en is erg Europees ingesteld. Maar ze zal iets minder met Nederland hebben.

Friedrich Merz komt uit het Sauerland..

Ja, dan kom je wat vaker Nederlanders tegen. Maar ik denk vooral dat hij als conservatief-liberaal op één lijn zit met Rutte. Het gevaar bij Merz is dat hij vooral aandacht zal hebben voor de hele grote landen. Dat doet Merkel natuurlijk ook wel, maar zij is veel minder pretentieus en heeft ook aandacht voor de kleinere landen.

Jens Spahn is opgegroeid aan de Nederlandse grens en pleit voor hervormingen en digitalisering. Vanuit Nederlands perspectief dus de favoriete kandidaat?

Ik weet uit eigen ervaring dat hij altijd een hele warme en open houding had tegenover ING, omdat hij geïnteresseerd is in digitaal en fintech. Wat dat betreft zou Nederland het meeste aan Spahn hebben, want hij is erg nieuwsgierig ten opzichte van innovatie. Dat zie je ook in de manier waarop hij nu als minister van Volksgezondheid aandacht vraagt voor ehealth. Maar hij gaat niet winnen.

Jammer, vanuit Nederlands perspectief?

Eindelijk groeit in Duitsland ook het besef dat er een achterstand is op digitalisering, ook al had je dat 15 jaar geleden ook al kunnen zien aankomen. Dus zijn pleidooien hiervoor kunnen wel een extra push geven.

Waarom gooit Spahn zich zo in de strijd als hij toch al kansloos lijkt te zijn?

Van Merz en AKK kan je zeggen dat ze tussenpauzen zijn. Merz een jaar jonger dan Merkel, zelfs al zou hij een volgende bondskanselier worden, dan gaat hij dat nooit heel lang zijn. En AKK heb ik nooit kunnen betrappen op grote ambities voor het kanselierschap.

Dus voor Spahn is het heel handig om zich alvast te laten zien. Hij doet het heel handig, haalt alvast de scherpe randjes af van zijn meningen en stoomt zichzelf klaar als topkandidaat. Wat als Merkel nog blijft tot 2021? Dan is Merz misschien te oud en heeft AKK er geen zin meer in. Dan zit Spahn klaar op pole position. Dus ook al gaat hij nu niet winnen, het is handig als Nederland nu de banden goed onderhoudt.

Nederland moet Duitsland duidelijk maken wat het kan

Hoe kan Nederland nu het beste de belangen behartigen tegenover deze kandidaten?

Door in Duitsland heel duidelijk te maken wat Nederland in de aanbieding heeft. Ik hoor het vaak genoeg terug in gesprekken dat Duitse ondernemers en politici dat niet in beeld hebben. Dus Nederland moet flink zijn best blijven doen om gezien en gehoord te worden in Duitsland.

Wat moet er op het Nederlandse wensenlijstje staan?

Lachend: Dat de Duitse regering eens naar ons economen moet luisteren. Nee, serieus. Duitsland moet echt eens flink gaan investeren. Zoals we in het Duits zeggen: nicht kleckern sondern klotzen, dus geen half werk meer. Duitsland eet z’n eigen kapitaal op. Het is zo ontzettend nodig om fors te investeren in infrastructuur zoals sporen en wegen, maar ook de digitale infrastructuur. En ze moeten ophouden met cadeautjes weg te geven voor kleinere doelgroepen.

Maar de Duitse regering roept toch al dat ze hierin willen investeren?

Ja, maar het gebeurt veel te weinig. Ze roepen het al jaren, en het staat zelfs heel groot in het regeerakkoord. Ik zou zeggen tegen de Nederlanders, neem een kopietje mee van dat regeerakkoord en houd het de Duitse politici onder hun neus. Er moet echt haast gemaakt worden met het implementeren van goede infrastructuur.

Duitslandnieuws