Bettine Marissen

Hoe Duitsland met het tekort aan vakmensen afstevent op een megaprobleem

Het tekort aan vakmensen in Duitsland wordt de komende jaren steeds meer voelbaar. De politiek komt nu met de eerste maatregelen, maar Bettine Marissen vraagt zich af of dat voldoende is.

Net als in Nederland heeft Duitsland in veel sectoren een tekort aan vakmensen. Vooral in de sectoren zorg, machinebouw, techniek, bouw en handwerk zijn er niet genoeg specialisten en vakmensen om alle vacatures op te vullen.

Volgens het Duitse ministerie van Economische Zaken is de vergrijzing de grootste oorzaak. Zo krimpt naar verwachting de beroepsbevolking (mensen tussen 20 en 67 jaar) met 3,9 miljoen mensen. In 2030 zijn er nog maar 45,9 miljoen mensen in deze leeftijdscategorie die kunnen werken.

Tekort aan vakmensen wordt zichtbaar

Het tekort aan vakmensen is ook het logische gevolg van dat steeds minder jongeren zich voor deze beroepen en opleidingen interesseren. Bedrijven uit de genoemde sectoren kunnen steeds moeilijker hun vacatures opvullen. Zo was er in 2018 een aanbod van 572.000 opleidingsplekken in Duitsland, 603.500 jongeren zochten een opleidingsplek, slechts 523.300 plekken werden opgevuld en 48.900 plekken bleven onbezet.  

Niet alleen bedrijven maar ook economen zien dit als grote bedreiging voor de Duitse economie. Ook op kleinere schaal zijn de gevolgen zichtbaar, zo is het inmiddels bijna onmogelijk om als particulier in Berlijn een bouwbedrijf te vinden dat bijvoorbeeld helpt bij een verbouwing. En een verpleger in het ziekenhuis of de zorg heeft gemiddeld nog meer patiënten dan in Nederland.

Welke acties Duitsland onderneemt

Het ministerie ziet mogelijkheden door meer vrouwen, ouderen, mensen uit het buitenland en mensen met een beperking in de arbeidsmarkt op te nemen. Eén concrete oplossing is het Fachkräfteeinwanderungsgesetz, deze wet werd in januari besloten en zal moeten helpen om mensen uit het buitenland (ook gevluchte mensen) makkelijker in te zetten als arbeidskracht in Duitsland. Voorheen was dit alleen mogelijk bij academische beroepen, nu is dit bijvoorbeeld ook mogelijk voor handwerkers en verplegers.

Of dit dé oplossing is, moet nog blijken. Zo moeten er bijvoorbeeld ook andere hoofdpijndossiers worden opgelost, bijvoorbeeld in de kinderopvang. Door te weinig personeel in de ‘Kita’s’ moeten veel mensen, in de praktijk veelal vrouwen, thuis blijven om op de kinderen te passen.

Dan is er nog het Duitse school en opleidingssysteem, hier worden te weinig jongeren voor vakopleidingen opgeleid. Anders dan in Nederland heb je in Duitsland veel meer keuzevrijheid welk schoolniveau je wil gaan volgen en zo streven veel mensen naar een Abitur (equivalent met het Nederlandse vwo), ook al zouden ze misschien meer geschikt zijn voor een niet-academische opleiding.

Bettine Marissen

Bettine Marissen uit Emmen (1986) woont sinds 9 jaar in Berlijn en heeft zich vanuit daar wereldwijd voor maatschappelijke projecten ingezet om zich nu, middels het opzetten van een stichting, meer voor maatschappelijke problemen dicht bij huis in te zetten. Ze schrijft over social entrepreneurship en de 'Dritte Sektor' in Duitsland.