Café Europa – Groenen nemen strategische positie in richting de Bondsdagverkiezingen

Maakt Volt een kans in Duitsland en kunnen de Groenen de Bondsdagverkiezingen winnen? Derk Marseille beantwoordt vragen van luisteraars in Café Europa.

Voor de podcast Café Europa van Haagsch College is Derk Marseille de Wahlbeobachter in de aanloop naar de Bondsdagverkiezingen op 26 september 2021. Daarin bespreken Mathieu Segers en Annette van Soest de achtergronden bij het Europese nieuws. Over intriges, macht en het schaakspel tussen Europese kopstukken. Hoe werkt de EU nou echt? En wat merken wij daarvan? Annette van Soest is presentator en journalist.

Duitsland en Frankrijk zijn tot elkaar veroordeeld

Eerst haken we even aan bij het thema van deze podcast. Derk, hoe staat het eigenlijk met de relatie tussen Frankrijk en Duitsland?

[In de coronacrisis is ieder land een beetje voor zich bezig, en ook tussen Berlijn en Parijs lijkt het een beetje stil te zijn. Het meest opzienbarende was dat Merkel een klein jaar geleden instemde met het de plannen van Macron voor coronasteun in Zuid-Europa. Verder hoor je af en toe over grote Europese industrieprojecten die beide landen willen opzetten naar het voorbeeld van Airbus. Denk aan het cloudproject, het batterijeninitiatief, waterstof maar het gaat ook over defensie. Hierbij kijkt Frankrijk met argusogen naar de opkomst van de Groenen. Die zijn weliswaar erg pro-Europa en pro-Frankrijk, maar ze zijn niet zo’n voorstander van extra defensie-uitgaven.

Welke ontwikkelingen maakt de band tussen de beide landen door?

Daarbij zijn 3 stappen belangrijk. Allereerst hebben beide landen sinds 2009 een aantal grote crises beleefd, zoals de bankencrisis, Griekenland en de vluchtelingencrisis, die de onderlinge band op de proef stelden. Ten tweede is in 2019 in Aken een verdrag getekend om die bilaterale band op diverse bestuurlijke niveaus te verbeteren. Als derde heeft de Brexit het evenwicht in Europa veranderd, dus ook tussen Duitsland en Frankrijk. Beide landen zijn nu tot elkaar veroordeeld om de machine van Europa draaiende te houden.

CDU/CSU in het nauw

Dan de lezersvragen. Uiteraard beginnen we bij de CDU en CDU die sinds een paar weken keihard in de peilingen dalen.

Heino Blanckaert: Wat betekenen de laatste peilingen voor de kansen van Laschet en Söder om Kanzlerkandidat te worden?

Dat is de spannende kwestie waar we ons tussen Pasen en Pinksteren mee gaan bezig houden! Laschet heeft ons beloofd dat hij tussen die data samen met Söder langs een idyllisch Beiers meer gaat wandelen, en dat we dan horen wie het wordt. Dat is de theorie. In de praktijk zien we dat Laschet het veel slechter doet dan Söder in de peilingen. Dat Merkel op televisie Laschet openlijk afvalt, dat Laschet bij een tv-interview niet lekker uit zijn woorden komt en dat diverse CDU’ers laten weten zich achter Söder te scharen. En in de coronadiscussie over versoepelingen probeert Söder haast nog strenger over te komen dan Merkel en daagt Laschet Merkel uit door niet de noodrem in te zetten bij groeiende besmettingen. De race is absoluut nog niet gelopen, omdat Laschet binnen de partij veel steun geniet, gezien zijn verkiezing als partijvoorzitter.

Bastiaan Windt: Merkel bekritiseerde zondagavond openlijk coronabeleid van Laschet in NRW. Dit doet denken aan einde van Lubbers in 94. (die zijn kroonprins Brinkman niet openlijk steunde) In hoeverre is dit een adequate vergelijking?

Goede opmerking, toch gaat de vergelijking een klein beetje mank. Merkel had nooit echt duidelijke kroonprinsen of protegés. Haar kroonprinses was AKK, en die is mislukt. Merkel reisde afgelopen zomer naar Beieren voor een idyllische fotosessie met Söder, die haar steunde in haar strenge beleid. Later is ze ook nog wel bij Laschet langs gegaan, omdat er in NRW volgens hem ook idyllische plekjes bestaan. Maar de boodschap was wel duidelijk.

Opkomst van de Groenen

Hoe groot is de kans dat de Groenen de Bondsdagverkiezingen winnen?

Had je die vraag een maandje geleden gesteld, dan had ik je een beetje meewarig aangekeken. De voorsprong van de CDU/CSU leek niet te overbruggen. Maar zelfs de normaal zo statische Duitse peilingen zijn in beweging gekomen. Eerlijk gezegd is nu veel mogelijk. Zelfs als de CDU nog de grootste wordt, dan hebben ze de Groenen nodig in zo’n beetje elke formatie. En dus kunnen de Groenen mogelijk ook zelf voor een verkeerslichtcoalitie (Groen, SPD en FDP) gaan. Overigens moeten de Groenen hun huidige stijgende lijn eerst maar over de finish brengen. Het duurt nog een paar maanden en ze moeten nog een eigen Kanzlerkandidat benoemen. En iemand kan nog een verplichte vegetarische dag in bedrijfskantines voorstellen.

Jeroen Klomp: In wat voor coalitie willen/kunnen de Groenen gaan deelnemen? En hoe zal regeringsdeelname het Duitse buitenlandbeleid (zowel EU als niet-EU) veranderen?

Gezien de huidige peilingen hebben de Groenen het voor het uitkiezen. Let goed op de formatie in Baden-Württemberg waar de Groenen de grootste werden. Daar kijken ze eerst naar hun voormalige coalitiepartner CDU. Maar ook de verkeerslichtcoalitie met de SPD en FDP zal voor hen heel aantrekkelijk zijn. De uitkomst hier kan invloed hebben op de landelijke verkiezingen. Landelijk kan Jamaica ook een optie zijn, al is die coalitie mogelijk te rechts naar de smaak van de Groenen. Afhankelijk van hoeveel macht de Groenen kunnen grijpen, zullen ze streven naar meer Europa

Thom Verstegen: Heeft dit gevolgen voor de Nederlandse formatie? (Kans op Groen kabinet bij ons ook groter?)

De vraag is of Rutte dat ziet zitten. Maar mede-winnaar D66 profileerde zich wel als groene partij en zal misschien wel extra opletten wat er nu in Duitsland gebeurt.

Volt nog onzichtbaar in Duitsland

Jan de Waard: Welke kans heeft Volt in de Duitse verkiezingen?

Dat wordt heel moeilijk voor zo’n jonge partij. Je hebt in Duitsland vaak een aanloopje nodig om over de 5% horde te springen. Die aanloop krijg je door eerst lokaal, daarna regionaal en in deelstaten mee te doen. De winst in Nederland zou in Duitsland hiervoor onvoldoende zijn. De eerste succesjes zijn er, Volt heeft zetels in een handvol steden bemachtigd en doet zelfs mee in een coalitie in Keulen met CDU en de Groenen. Ze hebben ook in het Europees Parlement een zetel. Je zag in het verleden de Piratenpartij ook lokaal actief worden maar landelijk stranden. De AfD lukte het wel in de Bondsdag te komen, maar had hier ook eerst veel succes in de deelstaten nodig om dit te bereiken. In Nederland scoorde de partij ook pas vlak voor de verkiezingen in de peilingen, wie weet welk momentum ze kunnen pakken.

Café Europa en andere Audio

Luister naar andere podcasts van Duitslandnieuws