Waarom de Duitse taal niet mag verdwijnen uit het vakkenpakket van Nederlandse scholieren

Misschien zijn de lezers van Duitslandnieuws een beetje bevooroordeeld. Maar uit de vele reacties kunnen we toch wel opmaken dat je gek bent wanneer je geen Duits leert. Een bloemlezing uit de vaak gloedvolle pleidooien om het Duits in Nederland te redden.

De teloorgang van de Duitse taal op Nederlandse scholen gaat veel Duitslandnieuws-lezers aan het hart. Het Manifest Buurtalen met het pleidooi van docent Ton Janssen kan op veel bijval rekenen.

De meeste lezers hamerden op het belang van Duitsland als grootste handelspartner van Nederland. In overleg met alle inzenders hierbij een bloemlezing uit de vaak zeer uitgebreide reacties:

Duits op de basisschool

Anne Kewitsch is taaltrainer en volgt de discussie alleen daarom al jaren. Ze vraagt zich af:

Wat kunnen wij ervan leren dat veel Nederlanders Engels verstaan en spreken en dat voor onze kinderen Engels heel gewoon is naast Nederlands? Een paar voorbeelden:

  1. Kinderen en jongeren zitten op internet en kijken naar Engelstalige filmpjes.
  2. Basisscholen bieden vanaf groep 2 Engels aan.
  3. Ouders vinden dat hun kind Engels moet leren.

Waarom kunnen daarentegen steeds minder mensen Duits?

  1. Vroeger werd vooral in de grensstreek veel naar Duitse programma’s gekeken omdat er verder niet zoveel zenders waren. Nu is het aanbod onbeperkt. Er wordt amper nog naar Duitse tv gekeken.
  2. De publieke zenders synchroniseren Duitse kinderfilms (terwijl iedereen het heel erg vindt dat dit in Duitsland met alle buitenlandse films wordt gedaan.)

Als je wilt leren uit deze voorbeelden zou ik – om te beginnen – adviseren

  1. Duits vanaf de basisschool aan te bieden en
  2. Kinderfilms niet vertalen.

Verder observeer ik bij mijn eigen cursisten dat ze het meest gemotiveerd zijn zodra ze over hun werk, product, bedrijf of dienstverlening mogen spreken. Laat jongeren dan ook in de klas de taal gebruiken om over onderwerpen te praten die zij interessant vinden. Laat ze communiceren want daar is taal voor bedoelt. Kijk naar hun belevingswereld. Als ze de smaak te pakken hebben dan kun je verder gaan.  Een goed voorbeeld is het artikel van David Davina: Jugendsprache im Klassenraum.

Maar allereerst is het noodzakelijk dat jongeren ze het vak kiezen. Daar heb je ook de ouders voor nodig. Ook zij moeten iets zien in het nut van de Duitse taal en hun kind stimuleren Duits te kiezen.

Combineer Duits met economie

Joost Kuin vindt dat Duits meer in combinatie met economie moet worden gegeven op middelbare scholen:

Ongeveer 85% van de internationale handel gaat van of naar Duitsland. Leg kinderen uit dat handel beter gaat indien je de taal van je handelspartner kent en dat te weinig mensen Nederlands spreken om dat voor Duitsers interessant te maken.

Nederlandse directheid in het Duits

Ook Jos Valkenburg weet dat Duitsers het waarderen wanneer je de taal spreekt:

Bovendien zijn er 1 miljoen Duitsers die de moeite nemen om Nederlands te leren!

Zelf heeft hij verschillende projecten in Duitsland uitgevoerd, waarbij hij in de keuken van verschillende organisaties kon kijken.

Duitsers waarderen juist de directheid van de Nederlanders. Echter, zonder de Duitse taal machtig te zijn, was mij dat nooit gelukt. Als we Duits laten vallen, snijden wij ons economisch zeker in de eigen vingers.

Handicap als je Duits niet beheerst

Peter van Harten noemt het kunnen beheersen van de Duitse taal cruciaal voor de toekomst van Nederland. Hij doet al jaren zaken in Duitsland en geeft sinds anderhalf jaar ook direct leiding aan de Duitse vestigingen. Hij is bovendien actief om de Nederlandse smart industry te promoten in Duitsland.

We leven in een digitale wereld, die houdt niet op bij de grens. Toeleverketens zijn steeds meer ‘vernetzt’ over de grenzen heen. Wij hebben samenwerken in ons DNA. Het niet beheersen van de Duitse taal is dan een handicap.

Ook wijst hij op een sterk veranderend krachtenveld buiten Europa (America First, druk uit Azië, etc.) maar ook binnen Europa gebeurt er veel:

Denk aan de Brexit en de politieke beweging Frankrijk – Duitsland. Het tempoverschil tussen Europa en bijvoorbeeld China rondom AI is enorm. Wanneer we niet meer Europees denken en samenwerken, zullen we onze voorsprong niet snel meer kunnen behouden.

Vanuit zijn rol voor Smart Industrie praat Van Harten veel met industriële partijen in Duitsland, waaronder Plattform Industrie 4.0, Allianz Ind 4.0 BW, Produktion NRW, ZVEI, VDMA, en anderen, zegt hij.

Zij hebben een relatie met Nederland niet direct op de agenda staan, maar kijken veel meer naar Frankrijk, Italië, Tsjechië, Japan of de Baltische landen, mogelijk ingegeven door de politiek. Het Frau Antje Effect is er niet meer en we moeten knokken voor onze positie.

Van Harten krijgt vaak de vraag of die ook niet door het Engels kan.

Ik weet dat zonder beheersing van de Duitse taal je vaak toch minder serieus genomen wordt, minder snel wordt uitgenodigd, discussies soms niet plaatsvinden, en ga zo maar door. Het wordt helaas niet uitgesproken, maar met een goede taalbeheersing heb je een streep voor. Ook al wordt de Engelse taal belangrijker in Duitse bedrijven, het blijft het een enorme grote pré als je de taal beheerst, een goede offerte kunt schrijven of een goede presentatie kunt geven.

Daar mag je de grammatica niet overslaan, vindt hij:

Dan onderschat je het echt. Ik werk er nog elke dag keihard aan om mijn Duits op niveau te krijgen en te houden. Zonder grammatica is dat onmogelijk en wordt ons Duits niet veel beter dan een slecht in het Nederlandse vertaalde handleiding van een goedkoop product uit China waar je om moet lachen.

Dat is niet een uitstraling die je zou willen, vindt Van Harten. Hij denkt dat dit de positie van Nederland in gevaar brengt. Wel vindt hij dat er moet worden nagedacht over andere vormen van lesgeven. Bijvoorbeeld met meer inbreng uit het bedrijfsleven.

Docenten uit de praktijk kunnen dit belang veel beter overbrengen aan de docenten, scholen en leerlingen. Ik ben er 200% van overtuigd dat wanneer je als student de Duitse taal goed beheerst, je een goed stel hersens hebt en bij voorbeeld een technische achtergrond hebt, de banen voor het oprapen liggen.

Alleen al uit eigenbelang

Henk van der Vegt was vroeger leraar Duits in Nederland en geeft nu Nederlands in Duitsland. Hij houdt van de taal, maar dat is niet de enige reden waarom je het zou moeten leren, schrijft hij:

Nederlanders moeten alleen al Duits leren vanuit ‘zelfbegrepen eigenbelang’, omdat onze economie sterk afhankelijk is van de handel met Duitssprekende landen. Aan het werk zou ik zeggen!

Duits boek bij economie

De teloorgang van het Duits nu laat ook zien hoe goed het HBS-systeem was, schrijft Nico Alma. Volgens hem was er destijds veel meer aandacht voor de talen Frans en Duits.

Na de Brexit worden zowel Frans als Duits weer belangrijker. En tijdens mijn studie economie hadden we vooral Engelse studieboeken. Maar de zeer bijzondere hoogleraar Anton Dreesmann (ja, die van V&D) schreef ons ook een Duits boek voor.

Bij mijn werkgever las de afdeling marketing research elke ochtend achttien internationale kranten voor een elektronische samenvatting. Dat hield ons scherp in Frans (Le Monde), Duits (Handelsblatt, Frankfurter Allgemeine, en de Süddeutsche) en Engels (Times, WSJ en NYT).

Alma heeft nu nog veel plezier van die opgedane taalkennis, zegt hij.

Als toerist en inmiddels als grootvader bleek die talenkennis veel en veel later met wat knarsen en piepen nog goed oproepbaar.

Met Duits heb je een voorsprong

Ja natuurlijk moet je Duits leren, schrijft Chris Verplancke.

Ondanks of dankzij onze extrovertheid, (grote bek) als het maar binnen de de perken blijft, kan een Duitser dat best wel waarderen, immers zij de makers en wij de verkopers. Maar dan moet je de taal wel beheersen, en hun cultuur in alles begrijpen.

Geboren aan de kust, en van kinds af met (toeristen) Duitsers opgegroeid, heb ik mijn hele leven van mijn talenkennis, export en handel geprofiteerd. Zij die nu al als kennelijke uitzondering Duits spreken, hebben een voorsprong in Duitsland.

Duitse leraren Duits

Annemiek Ophey schrijft een mooie lofrede op de Duitse taal, cultuur. Van Beethoven tot aan de uitgebreide Kaffee und Kuchen. Voor het dreigende lerarentekort heeft ze een idee.

Waarom niet leraren Duits aantrekken uit Duitsland om in Nederland les te geven? Zeker in het grensgebied met Duitsland moet dat toch mogelijk zijn.

Germania

De ideeën van Hans Groenemans gaan iets verder:

Als we dan toch naar minder talen moeten, schaf dan het Nederlands maar af of noem het een dialect en verenig ons land ook juridisch gezien met Duitsland. Als Bundesland binnen de republiek Germania (overigens samen met Vlaanderen, Scandinavië en Oostenrijk) zijn wij in ieder geval een onderdeel van het machtigste land ter wereld, Germania met als hoofdstad Brussel. Voer bovendien een Germaanse euro in voor die landen. En verenig de Romaanse landen, Wallonië, Frankrijk, Spanje, Portugal en Italië in één land, Romania, met als taal Spaans, als hoofdstad Parijs en een eigen Romaanse euro.
Dat zou veel kosten besparen.

Hoe het vak gered kan worden

We zijn het er wel over eens dat Duits niet mag verdwijnen op school. Maar hoe kan het vak worden gered?

  • Mail uw spannende voorstel naar redactie@duitslandnieuws.nl

Lees ook:

Docenten Duits hopen met Manifest Buurtalen op uitnodiging van minister Slob

Duitslandnieuws